Πριν δούμε τα κριτήρια με τα οποία θα διαλέξουμε ψυχολόγο, είναι χρήσιμο να δούμε τις διαφορές μεταξύ των ειδικών ψυχικής υγείας.

Ο ψυχίατρος είναι γιατρός. Διαγιγνώσκει σε ποιες περιπτώσεις ψυχικών διαταραχών απαιτείται η χρήση ψυχοφαρμάκων από τον ενδιαφερόμενο και μπορεί νομικά να συνταγογραφεί το κατάλληλο ψυχοφάρμακο ή συνδυασμό αυτών. Επίσης, λόγω των ιατρικών του σπουδών είναι ικανός να διαγνώσει εάν μια διαταραχή έχει οργανική αιτία και να παραπέμψει το άτομο για ιατρικές εξετάσεις.

Το μεγαλύτερο μέρος των ψυχιάτρων βασίζονται αποκλειστικά στη χρήση ψυχοφαρμάκων για την προάσπιση της ψυχικής υγείας. Υπάρχουν όμως και κάποιοι που έχουν εκπαιδευτεί στην ψυχοθεραπεία και μπορούν να την εφαρμόσουν σε θεραπευόμενούς τους.

Ο ψυχολόγος δεν μπορεί νομικά να συνταγογραφήσει ψυχοφάρμακα. Αναλαμβάνει τη θεραπεία ανθρώπων με ήπιες και μέτριες ψυχικές διαταραχές ή σοβαρές αλλά σε συνεργασία με κάποιον ψυχίατρο. Η ψυχολογία ασχολείται με την κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής και περιλαμβάνει θεωρίες που αφορούν στις σκέψεις, στα συναισθήματα, στις επιθυμίες και στις συμπεριφορές του ανθρώπου. Υπάρχουν πολλοί κλάδοι της ψυχολογίας όπως η νευροψυχολογία,, η εργασιακή, η κοινωνική, η νομική, η σχολική, η κλινική, η ψυχολογία της διαφήμισης, η ψυχολογία της υγείας,  κ.λπ.. Έτσι, ανάλογα με το θέμα που αντιμετωπίζουμε (το αίτημά μας) προσανατολιζόμαστε σε ψυχολόγο του αντίστοιχου κλάδου. Επιπλέον των παραπάνω, ο ψυχολόγος που έχει εκπαιδευτεί στην ψυχοθεραπεία, μπορεί να την εφαρμόσει στους θεραπευόμενούς του.

Ο ψυχοθεραπευτής είναι οπωσδήποτε κάποιος ψυχίατρος ή ψυχολόγος με επιπλέον εκπαίδευση σε κάποια μορφή ψυχοθεραπείας. Δεν μπορεί να είναι κάποιος μόνο ψυχοθεραπευτής χωρίς να έχει σπουδές στην ψυχιατρική ή την ψυχολογία. Η ψυχοθεραπεία είναι η θεραπεία των ψυχικών διαταραχών μέσω της συζήτησης, χωρίς ψυχοφάρμακα.

   Ο ψυχαναλυτής τέλος είναι ένας ψυχοθεραπευτής που ασκεί μία από τις πολλές μορφές ψυχοθεραπείας που ονομάζεται «ψυχανάλυση». Υπάρχουν πολλές μορφές ψυχοθεραπείας όπως η συστημική, η γνωσιακή, η συμπεριφοριστική, η συμβουλευτική,  η υπαρξιακή κ.λ.π. Για αυτές έχουμε μιλήσει σε παλαιότερο άρθρο.

Κάτι άλλο που είναι χρήσιμο να διαχωριστεί είναι η ψυχοθεραπεία από την ψυχοεκπαίδευση.

Η ψυχοεκπαίδευση (psychoeducation) αναφέρεται στη διαδικασία παροχής πληροφοριών και εκπαίδευσης, σχετικά με θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία. Τα άτομα  ενημερώνονται για τις αιτίες, τα συμπτώματα, την πρόγνωση, τις θεραπευτικές επιλογές για την κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι ίδιοι, ή κάποιος δικός τους. Μαθαίνουν τι μπορούν να κάνουν για να βελτιώσουν την κατάστασή τους (π.χ. στρες, σχέσεις, γονική φροντίδα κ.λ.π.)

Η ψυχοθεραπεία είναι μία θεραπευτική διαδικασία με συγκεκριμένη χρονική διάρκεια, που η επιτυχία της βασίζεται στη σχέση του θεραπευόμενου με τον θεραπευτή.

Από τα παραπάνω είναι εμφανές πως δεν αρκεί κάποιος να επιλέξει το σωστό κλάδο που αφορά στο θέμα που αντιμετωπίζει. Είναι χρήσιμο να επιλέξει και τη σωστή μορφή ή προσέγγιση για εκείνον. Κάθε άτομο είναι μοναδικό και μία προσέγγιση που ταιριάζει στον Δημήτρη ενδέχεται να μην ταιριάζει στην Μαρία. Τέλος, επειδή η ψυχοθεραπεία βασίζεται στη σχέση του θεραπευόμενου με τον θεραπευτή, είναι καλή ιδέα να επιλέξουμε ένα ψυχολόγο που μας εμπνέει, μας καταλαβαίνει, που νιώθουμε άνετα μαζί του, που μπορούμε να τον εμπιστευτούμε και που νιώθουμε ασφαλείς με την παρουσία του.

Όλοι οι ψυχολόγοι γνωρίζουμε τη σπουδαιότητα της θεραπευτικής σχέσης με το θεραπευόμενό μας. Για το λόγο αυτό του αναγνωρίζουμε το δικαίωμα να ζητήσει όχι μόνο να δει τα πτυχία μας, αλλά και να γνωρίσει 2-3 ψυχολόγους πριν αποφασίσει με ποιον θέλει να συνεργαστεί. Σας προτρέπω να το κάνετε κι εσείς. Πριν σας αφήσω θέλω να σας θυμίσω πως οι life coaches και οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας ΔΕΝ είναι ψυχολόγοι.

Μέχρι την επόμενη φορά να περνάτε καλά γιατί το αξίζετε!