Έξι θεατρικές παραγωγές που παρουσιάζονται αυτή την περίοδο στην Αθήνα και τον Πειραιά στρέφουν το βλέμμα σε δύσκολες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας, αναδεικνύοντας μέσα από τη σκηνική τέχνη τις ανθρώπινες εμπειρίες, τις κοινωνικές συγκρούσεις και τα τραύματα που άφησαν ο πόλεμος και ο Εμφύλιος.

Με αφορμή και την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, το ελληνικό θέατρο επαναφέρει στο προσκήνιο ιστορίες που συνδέονται με την Κατοχή, την Εθνική Αντίσταση, τις πολιτικές διώξεις και τις συνέπειες του πολέμου στην ελληνική κοινωνία.

Μέσα από λογοτεχνικά έργα, ιστορικές έρευνες και προσωπικές μαρτυρίες, έξι παραστάσεις επιχειρούν να προσεγγίσουν το παρελθόν, φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές της συλλογικής μνήμης.

«Οι δωσίλογοι» – Θέατρο Χώρα

Το ομώνυμο ιστορικό έργο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη μεταφέρεται για πρώτη φορά στη θεατρική σκηνή από το Θέατρο του Νέου Κόσμου και την ομάδα Elephas tiliensis.

Η παράσταση εξετάζει τη συνεργασία Ελλήνων με τις δυνάμεις Κατοχής, τη δράση της Αντίστασης και το ζήτημα της μεταπολεμικής απόδοσης δικαιοσύνης.

Τη σκηνοθεσία υπογράφουν οι Δημήτρης Αγαρτζίδης και Δέσποινα Αναστάσογλου. Οι παραστάσεις ξεκίνησαν στις 26 Οκτωβρίου στο Θέατρο Χώρα, στην Κυψέλη.

«Χώμα» – bijoux de kant HOOD

Εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα «Η μητέρα του σκύλου» του Παύλου Μάτεσι, η παράσταση προσεγγίζει τις συνέπειες της Κατοχής μέσα από την προσωπική ιστορία μιας γυναίκας.

Η κοινωνική κατακραυγή, η ενοχή και οι μνήμες που επιβιώνουν για δεκαετίες αποτελούν βασικούς άξονες του έργου.

Η σκηνοθεσία είναι του Γιάννη Σκουρλέτη, ενώ πρωταγωνιστούν η Σωτηρία Χρυσικοπούλου και η Χαρούλα Τσαλπαρά.

Η παράσταση παρουσιάζεται στο Θησείο έως τις 28 Δεκεμβρίου.

«…Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς» – Σύγχρονο Θέατρο

Το αυτοβιογραφικό έργο του Χρόνη Μίσσιου συνεχίζει για πέμπτη χρονιά την παρουσία του στη θεατρική σκηνή.

Μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες του συγγραφέα αναδεικνύονται οι πολιτικές διώξεις, οι φυλακίσεις και τα βασανιστήρια που σημάδεψαν τη μετεμφυλιακή Ελλάδα.

Παράλληλα, το έργο αναδεικνύει την κριτική στάση του Μίσσιου απέναντι στον πολιτικό δογματισμό.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει η Σοφία Καραγιάννη, ενώ οι παραστάσεις συνεχίζονται έως τις 26 Δεκεμβρίου.

«Μωβ Ομπρέλα» – Θέατρο Πορεία

Το αγαπημένο μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη μεταφέρεται στη σκηνή, παρουσιάζοντας την καθημερινότητα μιας οικογένειας λίγο πριν από το ξέσπασμα του πολέμου του 1940.

Μέσα από τη ματιά των παιδιών, οι θεατές παρακολουθούν τις οικογενειακές σχέσεις, τις φιλίες και τις μικρές καθημερινές στιγμές μιας κοινωνίας που βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες ιστορικές ανατροπές.

Η σκηνοθεσία και η δραματουργική επεξεργασία είναι της Δήμητρας Λαρεντζάκη.

Οι παραστάσεις συνεχίζονται έως τις 6 Ιανουαρίου 2027.

«Μονή Ορθοκωστάς» – NØ52 Stage

Με αφετηρία το μυθιστόρημα «Ορθοκωστά» του Θανάση Βαλτινού, η παράσταση μεταφέρει το κοινό στην ορεινή Αρκαδία της περιόδου 1943–1944.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι εμφύλιες συγκρούσεις που εκδηλώθηκαν ήδη κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, οι προσωπικές αντιπαραθέσεις και οι τραγικές συνέπειές τους στις τοπικές κοινωνίες.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Κωνσταντίνος Πλεμμένος.

Η παράσταση κάνει πρεμιέρα στις 18 Νοεμβρίου.

«Άκου μικρέ – ο Πειραιάς βομβαρδίστηκε»

Ένα θεατρικό ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στον συμμαχικό βομβαρδισμό του Πειραιά, στις 11 Ιανουαρίου 1944, παρουσιάζει τις εμπειρίες των ανθρώπων που έζησαν την καταστροφή.

Έπειτα από πολυετή έρευνα, οι δημιουργοί Ερμής Περιστέρης και Σπύρος Ασημένιος συγκέντρωσαν μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία, μεταφέροντας στη σκηνή τις ιστορίες των κατοίκων της πόλης.

Η παράσταση παρουσιάζεται στην Κεντρική Αγορά Πειραιά στις 26, 27 και 28 Οκτωβρίου, στις 19:30, με ελεύθερη είσοδο.

Νέος κύκλος παραστάσεων έχει προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο του 2027.

Το θέατρο ως φορέας ιστορικής μνήμης

Οι έξι αυτές παραγωγές αποδεικνύουν ότι η θεατρική τέχνη μπορεί να αποτελέσει έναν ουσιαστικό τρόπο προσέγγισης της ιστορίας.

Πέρα από τις επίσημες αφηγήσεις, το θέατρο αναδεικνύει τις προσωπικές διαδρομές, τις ανθρώπινες απώλειες και τις κοινωνικές συνέπειες γεγονότων που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη συλλογική συνείδηση.

Σε μια εποχή κατά την οποία η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, τέτοιες καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες προσφέρουν αφορμές για προβληματισμό, γνώση και δημόσιο διάλογο.

Πηγές: Athens24, ΑΠΕ-ΜΠΕ, iefimerida