Από τη ΘΕΟΔΩΡΑ ΔΕΔΕ

JULIE ANDREWS / EMILY BLUNT

Η αναγγελία και μόνο ότι “η Mary Poppins επιστρέφει”, μου έφερε μια νοσταλγική θλίψη -από ένστικτο;- και πήγα να την συναντήσω, με την ελπίδα να μη μείνω σε αυτό το αίσθημα, όμοιο, με αυτό, που μου γεννούν αρκετά sequels…. Λυπάμαι για τους λάτρεις της ταινίας, αν φανώ βλάσφημη προς τη μυθική υπερπαραγωγή των ονείρων τους… Είναι γεγονός πως ο Ντίσνεϊ ήταν ένας… γαλαξίας και μαζί με τους συνεργάτες του, ανακάλυπτε και άλλους πλανήτες!… Αλλά για την κινηματογραφική “συνέχεια” της “Poppins” εν τη…απουσία του, την αλήθεια μου θα την πω, χωρίς φόβο, αλλά με το σχετικό πάθος!… Εγώ προσωπικά, δεν θα ήθελα μια ταινία, ως sequel, που να παραπέμπει σε συνέχεια της “Mary Poppins” (1964), σαν να ήταν ίδια όλα τα δομικά υλικά, που αναζητούσαν τη σχεδόν επιβεβλημένη εξέλιξή τους… Επομένως, το “returns” του τίτλου δεν με γέμισε… Μάλλον, με άδειασε… <<Γιατρέ, λέτε να φταίει το ότι δεν μπορώ να δω σαν “Mary Poppins” μια άλλη, ούτε στο … καλλονότερό της>>; Ήμουν, όμως, fan της πρωτότυπης Poppins απ’ την αρχή ως το τέλος… Άλλωστε, η “M.P”, που είχε ολοκληρωθεί μέσα μου (και όχι μόνο, αφού ήταν η εμπορικότερη ταινία του 1965, κερδίζοντας 5 όσκαρ!!!) με την πρώτη ταινία, δεν είχε αφήσει “έλλειμμα” για δεύτερο σενάριο. Παρότι η συγγραφέας και εμπνεύστριά της, Πάμελα Λύντον Τράβερς, μου την είχε “σπάσει” με τις εμμονές της, με το τρελά “περιορισμένο”, αυστηρό κριτήριο, αρνούμενη πεισματικά, αν όχι ν’ αφεθεί, τουλάχιστον να αξιοποιήσει, χωρίς δεύτερη κουβέντα, τους μάστορες της τέχνης τους (τον Disney και τους συνεργάτες του), οι οποίοι αποτελούσαν, ήδη, την πιο επιτυχημένη βιομηχανία του είδους.

Ήρθε, λοιπόν, μια άλλη – και πολύ φυσικό, μετά από … 50 χρόνια – με διαφορετική ιστορία, που, όμως, δεν ξεπέρασε την πρώτη “Poppins”, αλλά ούτε έφτασε στα ίδια ύψη ουρανού με την ομπρέλα της… Άλλη σε όλα! Ακόμα και ως προς τον χαρακτήρα του ρόλου: πιο άτονος, πιο άνευρος, πιο άκαμπτος, πιο “θολός”, πιο αχνός, πιο ψυχρός, πιο -φοβάμαι- αδιάφορος… Λιγότερο – παρά τα απίστευτα εφφέ! – εντυπωσιακός! Η δεύτερη “Mary” ως ρόλος ήταν πιο … “μαζεμένος”, όχι τόσο δυνατός χαρακτήρας, πιο… σιωπηλός, πιο… ανύπαρκτος -θα πω με λύπη! Η παντοτινή “Poppins”, όμως, επιβαλλόταν σε όλους και σε όλα! Άμα τη εμφανίσει! Με το βλέμμα και μόνο! Σαν οι δεύτεροι δημιουργοί να είχαν έναν κρυμμένο “φόβο”, ένα “κράτημα” για το πώς θα φαινόταν το αποτέλεσμά τους στους πρώτους -τους διαμένοντες, πια, εν τόπω χλοερώ!-  δημιουργούς… Ίσως, γιατί οι πρώτοι δημιουργοί κατάφεραν να μας πείσουν ότι η Poppins είναι η ίδια μια μαγεία, ότι είναι τέλεια διαχειρίστρια με όλα τα ξόρκια, ενώ το δευτερότυπό της στηρίχθηκε στα εφφέ και στα μαγικά της, για να στηρίξει τον ρόλο της, που προσέδιδαν αυτά σε εκείνη μαγικό κύρος και όχι το -δύσκολο- ανάποδο… Η πρωτότυπη ήταν ο ρόλος, η δεύτερη απομιμήθηκε την ανάμνηση της πρώτης, με αποτέλεσμα και τα μαγικά της να φαίνονται πιο ρεαλιστικά! Έχαναν τη μαγεία τους λίγο… άδοξα!

Αυτά, βέβαια, τα τωρινά παιδάκια-θεατές, ούτε καν θα τα κατανοήσουν ποτέ, αλλά η “επιστροφή της Poppins” αφορά, κυρίως, εμάς, της… άλλης γενιάς, τους πρώτους θεατές! Εμείς, όμως, πια, δικαιωματικά, έχουμε άλλο κριτικό μάτι από αυτό των τωρινών παιδιών. Αυτή δεν είναι “Η Μαίρη,  η Μαιρούλα, το μεράκι μου”! Είναι κρίμα, που, με την ομπρέλα της, δεν με ταξίδεψε στα ύψη του ουρανού… Ακόμα και η πρώτη ταινία ήταν πιο φωτεινή και κυριολεκτικά και μεταφορικά…

Και μπορεί ο καπνοδοχοκαθαριστής να… προήχθη σε φανοκόρο, αλλά δεν εξέπεμπε τη λάμψη του Dick Van Dyke, του, συνεχώς, βουτηγμένου μέσα στην αιθάλη του…

Δεν είναι τυχαίο ότι ο έρμος -ναι, ο έρμος!- ο Ντίσνεϊ έδειξε 23ετή ιώβεια υπομονή, για ν’ αποκτήσει τα δικαιώματα από τη δύστροπη συγγραφέα -πιθανόν, λόγω περιπετειώδους παιδικής ηλικίας- Πι Ελ Τράβερς, της άξια χρυσοφόρας “Poppins”,  στην οποία θα έδινε τη μαγεία, που της άρμοζε, συνεπικουρούμενος από τους μετρ, τους οποίους είχε επιλέξει για επιτελείο του. Τόσα χρόνια, ο αγαπημένος Walt ψυχογραφούσε τα χούγια της συγγραφέως και της ηρωίδας της… Ποια τού ήταν, άραγε, πιο δύσκολη στην αποκρυπτογράφηση; Γιατί, για ν’ αποσπάσει τη συγκατάθεσή της, θα έπρεπε ν’ αναλύσει τη σχέση της με το δημιούργημά της… Όντως, βρήκα τη συγγραφέα ασυγχώρητη, που “ξίνισε” με τα υπέροχα τραγούδια, που χάρισαν άλλον αέρα στο έργο της! Και, πράγματι, τι θα ήταν η ταινία χωρίς αυτά;… Με εξόργισε η αδικαιολόγητη, αρχική άρνησή της για τα μαγικά τραγούδια (“supercalifragilisticexpialidocious”: ένα μαγικό ξόρκι – τραγούδι, που, παρά, τη γλωσσοδετική του δυσκολία σε έκανε, όσο μικρός κι αν ήσουν, να θέλεις να το κατακτήσεις από το πρώτο λεπτό, που σου συστηνόταν, για να σου αναπτερώσει τις δυνάμεις, ή το “a spoonful of sugar”: ειδικού διδάγματος, πως όλες οι δυσκολίες γίνονται πιο εύκολες με… έναν βοηθό, με μια επινόηση, με μια μικρή προώθηση, ή το “chim chimney”: μια αγγελική μελωδία, που ζωγράφισε μέσα μας, με τη στάχτη του καπνοδοχοκαθαριστή, “Τζακ”, κερδίζοντας επάξια το όσκαρ πρωτότυπου τραγουδιού, αλλά και το “Feed the birds”: με δίδαγμα προς τους αδύναμους και εννοείται και τα ζώα), που αποτέλεσαν το αριστοτεχνικό δέσιμο στους πολύτιμους λίθους της πρωτότυπης αριστουργηματικής μυθοπλασίας και ως μιούζικαλ ήταν τα πιο γερά σκυροδέματά του για την οικοδόμηση της υπόλοιπης ταινίας (εξ ου και το όσκαρ μουσικής επιμέλειας).

Όχι, επιμένω! Έστω, ας το έλεγαν άλλη version της Mary Poppins, όχι “returns”… Για να αποφεύγονται συγκρίσεις στις πρωταγωνίστριες… Για να αποφεύγονται συγκρίσεις στα σενάρια… Στις ματιές του Ντίσνεϋ και των τότε συνεργατών-συνδημιουργών, εν τέλει, της Πι Ελ Τράβερς – με τους νυν. Ας ήταν έστω η κόρη της Mary Poppins (όπως και σε όλο το έργο, όλοι είχαν εξελιχθεί ή είχαν χαθεί από το μάταιο τούτο κόσμο), που συνεχίζει το έργο της μητέρας της, η οποία μπορεί να ξεκουράζεται, υπέργηρη, πια, σε ένα εξοχικό μέρος για νταντάδες του κύρους της…  Θα είναι, ίσως, το μεγαλύτερο ντισνεϊκό ολίσθημα, αν γίνει προσπάθεια να πολυ-sequel-o-ποιηθεί η “Poppins”, η μία και μοναδική των ονείρων μας ή, μάλλον, της ονειρεμένης πραγματικότητας, που, απλόχερα, μας προσέφερε ο παιδικός μας φίλος Walt και η απίστευτα … φαντασιόπληκτη παρέα του!

   DICK VAN DYKE / LIN – MANUEL MIRANDA

Άσε, που η μυθοπλασία της “M.P. returns” ξεκινά με πολλές ανθρώπινες ελλείψεις κι ένα βαρύ κλίμα:

1) απώλεια και των δύο γονιών, που ξέραμε στην πρώτη ταινία,

2) απώλεια της νεαρής συζύγου τού πατέρα -ο οποίος ήταν παιδί στην πρώτη ταινία- των τωρινών παιδιών,

3) απειλή κατάσχεσης του σπιτιού των πρωταγωνιστών…

Κι εδώ είναι το βαρύ λάθος της υπόθεσης, γιατί “Η επιστροφή της Poppins” ξεκινά με μια παραδοξολογία, που, ούτε ένα παιδί δεν συγχωρεί, ακόμη και στον κόσμο της μυθοπλασίας:

Τρία χρόνια, έχει αποβιώσει η σύζυγος του νεαρού πρωταγωνιστή κι επειδή ήταν εκείνη, που ανελάμβανε τη διεκπεραίωση όλων των λογαριασμών, ο πατέρας -όντας υπάλληλος τραπέζης!!!- ξέχασε(!!!) πως, τρία χρόνια, δεν πληρώνει κανείς τα χρέη για το δάνειο του σπιτιού!!!…

Και συν τοις άλλοις, είχε χάσει το ομόλογο τραπέζης του πατέρα του -το είχαν κάνει κολάζ τα παιδιά στον… χαρταετό τους! -που θα του έδιναν, πάλι, την κυριότητα του σπιτιού! Ε, όχι, βρε κύριοι! Σε παιδιά απευθύνεστε! Στο πιο δύσκολο κοινό!

Κάνετε τέτοιες υπερπαραγωγές, για να οξύνετε το πνεύμα τους και σας φεύγουν κάτι τέτοιοι … δεινόσαυροι, κάτω απ’ τα γυαλιά σας;;; Εσείς οι αχτύπητοι δημιουργοί, χτίσατε τέτοιο παλάτι στα χαλίκια;;; Τέτοια χοντράδα δεν καταπίνεται… Σαν να είστε ακριβοί στα πίτουρα…

Κρίμα, για τέτοια αριστουργήματα, με εξαίσια συμβολικά νοήματα, όπως η πρωτότυπη “Mary”, την οποία ευχαριστηθήκαμε και εκτιμήσαμε, τώρα, πιο πολύ από τότε, όταν ήμασταν πιτσιρίκια!!!

Κι επειδή οι άνθρωποι της Disney μεγαλουργούν στη… νανολεπτομέρεια (από τα καρτούνς, τους ηθοποιούς, τις ιστορίες, τις μουσικές, τις φωνές, ΤΑ ΠΑΝΤΑ!), δεν θέλω τίποτα να μου σκιάζει αυτή τη μυθική σχέση, την οποία έχω, μαζί  με εκατομμύρια άλλους γοητευμένους με τις ταινίες της Disney!

Από την παραγωγή, που άνοιξε τα όρια της φαντασίας μας, που δημιούργησε νέους κόσμους, απάτητους, αλλά τόσο οικείους, φρέσκιες μικροκοινωνίες, ανακαλύπτοντας και άλλα χρώματα, πλάθοντας νέους γλωσσοδέτες, με μελωδικά αγλαΐσματα οσκαρικού βεληνεκούς, επινοώντας ήρωες φτιαγμένους, για να ζουν σε καρδιές, που δεν πλήττονται από τον χρόνο και το γήρας της σκέψης και του συναισθήματος…

Που μας έκανε σαν τρελούς να θέλουμε ν’ αναμιχθούμε με τα καρτούνς και να περπατήσουμε κι εμείς στο από άπειρα σκίτσα γρασίδι, να μας μιλήσουν τα ζώα, να μεταφερθούμε μέσα σ’ έναν πίνακα ζωγραφικής… Που, με τόσο υπερρεαλισμό, είναι εντυπωσιακό το “κράτημα” στον ρεαλισμό, ο οποίος μπορεί να χαρακτηρίζει μια καθημερινή οικογένεια… Που οι λύσεις μπορεί να έρχονται με μαγικό τρόπο, όμως, οι πραγματικοί καταλύτες είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές, που θέλουν μια μικρή χείρα βοηθείας, έναν από μηχανής… θεό, που τον έλεγαν “Mary Poppins”, για να δείξει τις λύσεις, τις οποίες έχουμε μπροστά στα μάτια μας, αλλά, συχνά, θέλουμε κάποιον να μας τις ξετυλίξει από τα κουτιά τους, για να μας αποκαλυφθούν…

Ναι, η πρώτη ενσάρκωση της “Mary”, κατέληξα, παρακολουθώντας τη δεύτερη “Mary”, πως δεν ήταν τίποτα άλλο από ένας από μηχανής θεός, που ερχόταν, για να βοηθήσει την οικογένεια “Μπανκς”! Ως ιδέα η “Mary Poppins” είναι η ουσία τού “συν Αθηνά και χείρα κίνει” ή του… μεταφυσικού, που λέω, τελευταία:

“Όταν έχω Θεό, τι να τους κάνω τους ανθρώπους”;;;… Έτσι και στο έργο: Τι να σου λένε οι δόλιοι και υποχθόνιοι τύποι, όταν έχεις… Θεό, όταν έχεις κάτι μεταφυσικό, κάτι που δουλεύει υπέρ σου, σου δείχνει τον δρόμο, τον οποίο πρέπει να πάρεις στην απελπισία και την απόγνωση, για να σε οδηγήσει από το σκοτεινό τούνελ στο φως… Η “Mary” είναι το ανεξήγητο, το μεταφυσικό, αυτό, που δεν θέλουμε να φύγει ποτέ από δίπλα μας…

Α, μην ξεχάσω! Η  Meryl Streep, ως cousin Topsy, ήταν μια ευχάριστη έκπληξη ως νέο στοιχείο… Όπως θα έπρεπε να ήταν αυτό και το πνεύμα, που πρέσβευε η ταινία της λατρεμένης, κατά τ’ άλλα, Disney!… Γιατί μας έβαλε, αδίκως, σε περιπετειώδεις νοητικές διαδικασίες, που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί και να ήμασταν όλοι χαρούμενοι!…

Μπα, δεν είδα τη “Mary Poppins returns”, αλλά μια φανταστική, χολλυγουντιανή νέα ταινία, που είχε “κλέψει” έναν ρόλο και τον φόρεσε σε όλο το έργο!… Και, κάπως έτσι, μαγικά, η αιθάλη της στάχτης έσβησε…τις λάμπες του Λονδίνου… Πάντως, μη χάσετε και την “επιστροφή της Poppins”, γιατί ως ντισνεϊκή ταινία κουβαλά τα δικά της “γαλόνια”… Αλλά θα ήθελα να χαρίσετε στα παιδιά σας την ευκαιρία να γνωρίσουν και την πρωτότυπη “Mary Poppins”…Το υπόσχεσθε;…