Του Ανδρέα Κάτσενου

Ζούμε το τέλος μιας εποχής. Ο κύκλος της παγκοσμιοποίησης τελειώνει. Ο  κόσμος την επόμενη μέρα της πανδημίας της νόσου του κορονοιού θα είναι αλλιώς.  Θα αλλάξει τον τρόπο σκέψης, τις συνήθειες και τον τρόπο αντίδρασης μας. Το υπάρχον οικονομικό μοντέλο θα αναθεωρηθεί. Ένας άλλος κόσμος θα ξημερώσει.  Ένας κύκλος οικονομικής ευμάρειας θα κλείσει. Θα αναθεωρηθούν αρχές και αξίες. Θα πρέπει να γίνουμε αυτάρκεις σε βασικά αγαθά και υλικά.

Οι κοινωνίες θα πρέπει να μάθουν να ζουν στο μέλλον με τις  πανδημίες. Αυτό  δεν θα  αποτελεί ουτοπία. Θα είναι μια πραγματικότητα πιο φρικτή από τους πολέμους. Πλούσιοι και φτωχοί θα είναι ίσοι απέναντι στον κίνδυνο και την απειλή του θανάτου.

Η παγκόσμια οικονομία οδηγείται σε κατάρρευση. Η ύφεση θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα τα οποία ακόμα δεν μπορούμε να αποτιμήσουμε γιατί είμαστε ακόμα στην αρχή ενός σκοτεινού τούνελ. Ενδέχεται  η οικονομική κρίση του 2008 να αποδειχτεί  παρωνυχίδα μπροστά σε αυτό που ζει η ανθρωπότητα.

Το κάθε κράτος στο  πλανήτη  αναζητά, σήμερα,  τρόπους να αντισταθεί στον αόρατο εχθρό. Να θωρακίσει την πολιτεία του με όποιο εργαλείο αντίστασης  διαθέτει. Το κόστος τεράστιο. Οι άνθρωποι έχουν κλειδαμπαρωθεί   στα σπίτια τους, μεγάλες πόλεις έχουν ερημώσει, η επιχειρηματικότητα  έχει παραλύσει και οι δημόσιες υπηρεσίες υπολειτουργούν. Ο φόβος έχει κυριεύσει τους πάντες. Ο θάνατος παραμονεύει σε κάθε γωνιά. Εκατόμβες νεκρών χωρίς τέλος.

Η Ε.Ε. αποδείχτηκε ανέτοιμη να αντιμετωπίσει τον εφιάλτη. Παράλληλα αποδεικνύεται  η εσωτερική  αδυναμία της να αντισταθεί οργανωμένα στον αόρατο κίνδυνο. Αλλά και η έλλειψη κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης. Αδύναμη να ανταποκριθεί στη πανδημία. Οι χώρες μέλη της σπασμωδικά προσπαθούν να βρουν λύσεις. Χωρίς διάθεση συνεργασίας Η Ευρώπη δοκιμάζεται και αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων. Με την στάση της Γερμανίας να μην αποδεχτεί την έκδοση του κορονο- ομόλογου  έχασε μια ακόμα  μεγάλη ευκαιρία να στηρίξει τα μέλη της και να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών.

Από την πλευρά της η χώρας μας δίνει τη δική της άνιση μάχη. Μια μάχη άνιση αλλά με υπεύθυνο και σοβαρό τρόπο. Με όποια όπλα διαθέτει. Η κυβέρνηση έλαβε, έγκαιρα, σκληρά μέτρα. Χτίζει την άμυνά της πάνω σε ένα εξαιρετικά ικανό  ανθρώπινο δυναμικό και δείχνει να κερδίζει μάχες. Στηριζόμενη  στον πολιτισμό μας  αναδεικνύει πρωτοφανή πολιτική και κοινωνική συνοχή. Κανείς όμως δεν γνωρίζει  την έκβασή και το τέλος αυτού του αόρατου πολέμου.

Κάθε μήνας που περνάει η χώρα μας χάνει πάνω από 5 δις ευρώ σε αυτό τον πόλεμο. Τα χρήματα που θα λάβει από την ΕΕ φαντάζουν ψίχουλα μπροστά στην οικονομική ύφεση που θα προκληθεί. Το οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης που άρχισε να εξυφαίνεται έχει καταρρεύσει. Οι επενδύσεις αποτελούν όνειρο απατηλό. Κανείς δεν γνωρίζει το σημείο που θα βρεθεί όταν θα έρθει η ώρα της επανεκκίνησης.  Η ώρα για την πορεία   ανάκαμψης. Οι πιο αισιόδοξοι εκτιμούν ότι από αυτόν τον κύκλο της πανδημίας δεν πρόκειται να βγούμε πριν από τις αρχές Ιουνίου εάν ακολουθηθεί το καλό σενάριο. Και,  πάντως, όχι αλώβητοι.

Σήμερα η κυβέρνηση προσπαθεί να στηρίξει τους πολίτες  με οικονομικές παροχές. Δεν γνωρίζουμε όμως εάν αυτές θα είναι επαρκείς για να συγκρατήσουν τον κατήφορο. Εάν στο τέλος του δρόμου θα υπάρχουν κατεστραμμένοι και πόσοι. Πόσες επιχειρήσεις θα γονατίσουν. Ποια θα είναι η παγκόσμια οικονομική κατάσταση.

Οι Έλληνες είναι, ήδη, σε εξαιρετικά δυσμενή οικονομική θέση. Κουρασμένοι από τα μνημόνια.  Πολλοί αποδεκατισμένοι από επαχθείς υποχρεώσεις δανείων, ρυθμίσεις και εν γένει χρέη. Ανεργία.  Μισθούς χαμηλούς. Χωρίς οικονομικά  αποθέματα. Φέτος η βαριά βιομηχανία της ο τουρισμός είναι αμφίβολο εάν θα εκκινήσει και πότε και κυρίως υπό ποιες προϋποθέσεις.

Η επόμενη μέρα θα είναι, χωρίς αμφιβολία, δύσκολη. Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι για να στηριχτεί η ελληνική οικονομία θα πρέπει να υπάρξει κούρεμα του δημόσιου χρέους, πέρα από την αλλαγή των όρων σταθερότητας. Νέος οικονομικός σχεδιασμός σωτηρίας και ανάταξης δυνάμεων.   Δυστυχώς όμως αυτό δεν θα είναι αρκετό. Θα χρειαστεί και κούρεμα του ιδιωτικού χρέους δηλαδή των  δανείων και υποχρεώσεων των φυσικών προσώπων.

Δεν είναι λίγοι αυτοί που προεξοφλούν ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να οδηγηθεί σε κρατικοποίηση των συστημικών τραπεζών, ενδεχομένως, με στρατηγικό επενδυτή. Εθνικοποίηση του μοναδικού ισχυρού αερομεταφορέα που αυτή τη στιγμή δραστηριοποιείται στη χώρα μας, αλλά και αντίστοιχης πλοιοκτήτριας εταιρίας για τις μετακινήσεις από και προς τα νησιά. Λήψη μέτρων για την ενίσχυση των επιχειρήσεων και των οικογενειών και όχι μόνο των ευπαθών ομάδων. Εάν δεν ληφθούν σωτήριες αποφάσεις τότε η επόμενη μέρα θα είναι εξαιρετικά επώδυνη, ίσως και οδυνηρή, για τη χώρα μας.

Σε κάθε περίπτωση δεν γνωρίζω εάν οι Κινέζοι έσπειραν τον κορονοιό ή οι Αμερικάνοι τον έστειλαν στην Κίνα, σε ένα ανηλεή οικονομικό πόλεμο συμφερόντων και ισορροπιών. Ούτε εάν ο Μπίλ Γκέιτς ήξερε κάτι περισσότερο και είχε προβλέψει την επέλαση του κορονοιού. Ένα είναι βέβαιον: Η επόμενη μέρα θα είναι σκληρή για όλους μας. Τίποτα δεν θα θυμίζει το χθες. Ένας νέος κόσμος θα ξεδιπλωθεί μπροστά μας με νέες προκλήσεις και απαιτήσεις. Και θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για να αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα.