Από τη Θεοδώρα Δέδε

Με την Μπέσυ πρωτογνωριστήκαμε πριν από περίπου δύο 10ετίες!… Όταν είχαμε συναντηθεί για μια συνέντευξη, με ειδικό περιεχόμενο για «το έπος του ‘’40’’», σε καφέ στην πλατεία Αμερικής (;), Βικτώριας (;), ποτέ δεν τις ξεχώριζα… Κι ενώ έφτασε σχεδόν αμέσως με τη δική μου άφιξη, εγώ με ταξί, εκείνη με τη μηχανή της, είχε έρθει ανάστατη, για το πού είχαμε φτάσει, επειδή δεν μπορούσε να βρει μέρος να παρκάρει, ούτε τη μηχανή της!… Με εντυπωσίασε το ότι ήταν,  ήδη, μια μηχανόβια, μητέρα, σύζυγος, ηθοποιός και ελαφρώς … φαρμέρισσα! Αμέσως, έπεσαν οι ενθουσιασμοί μου στο τραπέζι, μαζί με τους καφέδες! Για το ‘’ΕΙΝΑΙ’’ αυτή και ακολούθησε για το ‘’VITRINE’’ η επόμενη, που αφορούσε το κεφάλαιο ‘’επιθυμίες’’…Εκπληρώσιμες και, εις γνώσιν εφ’ όρου ζωής, ανεκπλήρωτες…Και η τρίτη είναι φέτος, χρονιά, κατά την οποία, μέσω του θεατρικού …alter ego της, τη ‘’Shirley Valentine’’, αναρωτιέται παρουσία όλων ημών, των θεατών, ποια όνειρα πραγματοποιήθηκαν, ποια έχασαν το άρωμα, τη γεύση, το χρώμα τους…Ποια έχουν ακόμη ελπίδα να πάρουν σάρκα και οστά…Ποια είναι η βαθύτερη επιθυμία της, που παραμένει ανεκπλήρωτη;…Και να, πώς ‘’έδεσαν’’ κι έκαναν τον κύκλο τους 20 χρονάκια, που είχαμε να τα πούμε…

Την συνάντησα στο τέλος μιας παράστασης – πραγματοποίησης του ταξιδιού των επιθυμιών της ‘’Shirley’’, επί σκηνής…Είχα συνειδητοποιήσει, δραματικά, μέσα μου το: «Ελα, βρε παιδί μου, πέρασαν δύο 10ετίες»;;;!!! Το είπα για ν’ ακουστεί καλύτερα, στα εντός μου αντιλαλούντα ηχεία, από το μια ‘’20ετία’’! Της είπα, λοιπόν, πως – εκτός από το συμβολικό, αλλά και ρεαλιστικό, ταξίδι της ‘’Shirley Valentine’’ – της είχα κι εγώ ένα ταξίδι στον χρόνο και της θύμισα τις δύο συναντήσεις μας… Με κάτι τέτοιες περιπτώσεις, κατανοείς τον χρόνο ή μάλλον κατανοείς ότι κάποιος είναι σαν να σου κλέβει μερόνυχτα, εν πλήρη αγνοία σου και φοβάσαι, ίσως, να συναντηθείς με την ωρολογιακή – βόμβα!- μνήμη, όταν αυτή σε καθηλώνει με το στυγνό μέτρημα ενδιάμεσων 10ετιών!…Ομως, παραδόξως, τι ευτυχία και χαρά, τι αγαλλίαση και ανακούφιση, όταν βλέπεις ότι ωραίες αναμνήσεις σού γυρίζουν πολύ εύκολα κι ευχάριστα τους δείκτες των ετήσιων ρολογιών, ενώ κάποιοι άλλοι δείκτες συνεχίζουν να διανύουν την υπέροχη παροντική τους διαδρομή, με όμορφες προοπτικές και για το μέλλον!… Ανατροπή; Ναι, απ’ τις πιο πετυχημένες, όταν είναι συνάντηση γεμάτων 10ετιών…Η Μπέσυ Μάλφα, λοιπόν, διανύει μια έξοχη στιγμή, γιατί μας συστήνει τη δική της ‘’Shirley’’, μια γοητευτική ‘’Valentine’’ με τα όλα της: μια γυναίκα, με άπειρες συναισθηματικές διακυμάνσεις – και δημιουργώντας διαφορετικά ‘’κλίματα’’ ψυχολογίας –  που κουβαλά 5 10ετίες (μια και ξεκινήσαμε με μέτρημα 10ετιών) και κάτι ψιλά…

Αρκετές πρωταγωνίστριες ‘’έκαψε’’ η μεταλλαγμένη από αθώα, καλή  νοικοκυρά, σε επαναστάτρια, εκπληρώσασα όνειρα, γεννώντας ανατροπές, η αγγλική εκδοχή της ομοιοπαθούς Μαίρης Παναγιωταρά, η διάσημη ‘’Shirley’’. Μάλλον, γιατί δεν τους ταίριαξε όλη αυτή η ανατροπή, όλων των κλιμάκων συναισθηματικής έντασης μονόλογος μια απλής γυναίκας, που καταφέρνει να γίνει πρωταγωνίστρια – κυρίαρχη επί σκηνής κι επομένως και επί πλατείας…Με τον λόγο, τη σκέψη, το συναίσθημα της καθημερινότητας όλων μας…Κατάφεραν ό συγγραφέας, Willy Russell, η πρωταγωνίστρια, Μπ. Μάλφα, ο σκηνοθέτης-μεταφραστής, Αλ. Ρήγας, να κάνουν το βαρετό και εύκολα μετατρεπόμενο σε καταθλιπτικό σκηνικό, ενδιαφέρον έως και συναρπαστικό!…Αυτό από μόνο του είναι επίτευγμα!…Α, και κάτι βασικότατο…Το έργο θα έπρεπε, κατ’ εμέ, να ήταν, κυρίως, ανδρικού κοινού…Είναι μια παραπλάνηση ότι αφορά γυναίκες!!! Λες και οι γυναίκες είναι δικό τους ανεξάρτητο, ανεπηρέαστο ‘’εξωγήινο’’ είδος…

Η “Shirley” πυροβολεί με ριπές ερωτημάτων και διαπιστώσεων:

«Μπορεί να βρει κανείς κουράγιο να ξεκινήσει, με αφετηρία τα 52 του χρόνια; Πότε γίνεται η μετάλλαξη της προσφώνησης ανάμεσα σε ένα παντρεμένο ζευγάρι από το: ‘’πού είσαι, αγάπη μου;’’ στο: ‘’πού είναι αυτή/ός’’; Πότε σταματάει η ζωή; Υπάρχει ζωή πέρα από τον τοίχο μιας κουζίνας; Πόσο μακριά μπορεί να ζει η σκέψη ενός γαλήνιου τοπίου, ενός ελληνικού νησιού μ’ ένα ποτήρι κρασί, που σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ‘’σε φιλάει ο ήλιος»…Και τότε, στη δεύτερη συνέντευξή μας, για το ‘’Vitrine’’ και με θέμα ‘’Επιθυμίες’’, εν έτει 2000, μας αποκάλυψε πως επιθυμία της ήταν ένα πέτρινο εξοχικό, δίπλα στη θάλασσα, καλοκαίρι, εκείνη να ψήνει το ψωμί ή την πίττα για την οικογένεια, τα παιδιά να παίζουν με τα ποδήλατά τους ανέμελα, στον κήπο, τον σύζυγό της Γεράσιμο (εννοείται Σκιαδαρέση!) να διαβάζει…Μια εικόνα φυσικής, ήρεμης οικογενειακής ευτυχίας: αυτός είναι ο πίνακας της ισορροπίας της…

«Είναι αστείο, δεν είναι; Αμα έχεις πλάσει κάτι στη φαντασία σου, άμα έχεις κάνει εικόνα αυτό το κάτι, το έχεις ζωγραφίσει στο μυαλό σου, ποτέ δεν σου βγαίνει όπως το περίμενες! …Σκεφτόμουν πώς κατάφερα να ζω μια τόσο μίζερη ζωή… Η ζωή μου ήταν ένα αληθινό έγκλημα, ένα έγκλημα ενάντια στον Θεό, γιατί ξέχασα να την ζήσω. Είχα τόσα εφόδια να ζήσω μια καλύτερη ζωή… Να ζήσω σαν άνεμος, σαν φωτιά – κι εγώ τη σπατάλησα!!! Αχρησιμοποίητη!!! Και τώρα δεν ξαναγυρίζει πίσω. Γιατί παίρνεις όλη αυτή τη ζωή και την αφήνεις αχρησιμοποίητη; Γιατί παίρνεις όλα αυτά τα αισθήματα, τα όνειρα, τις ελπίδες να σου μείνουν αξόδευτα; Εκεί, κάπου, χάθηκε η ‘’Σίρλεϋ Βάλενταϊν’’. Χάθηκε μέσα στην αχρησιμοποίητη ζωή της… Τα όνειρα δεν βρίσκονται ποτέ, εκεί που τα περιμένουμε…Είχα ερωτευθεί την ιδέα να ζήσω…Οι περισσότεροι από εμάς πεθαίνουν, πολύ πριν πεθάνουν…Και αυτό, που μας σκοτώνει, είναι το φορτίο όλης αυτής της αχρησιμοποίητης ζωής, που κουβαλάμε. Και δεν είχαμε τα κότσια να ταξιδέψουμε για το δικό μας Γιουκάλι – ακόμη κι αν το Γιουκάλι δεν υπάρχει»…

Η ‘’Shirley Valentine’’ ως ρόλος είναι, τελικά, η συνειδητοποίηση ότι οι γυναίκες – κατά κανόνα! –  από την πολλή αφοσίωση στους άλλους, στα άλλα μέλη της οικογένειας, ‘’ξεχνάνε’’ ότι κουβαλάνε έναν ζωντανό οργανισμό, με απαιτήσεις, επιθυμίες, ανάγκες, όνειρα, προσδοκίες…Ότι πρέπει, κάποια στιγμή, ο οργανισμός τους να λάβει αυτές τις απαραίτητες ‘’βιταμίνες’’, να γεμίζει τα ντεπόζιτα ενέργειάς του, για να μπορεί να συνεχίζει να δίνει…Κάποιες τυχερές γυναίκες δίνουν χώρο στην επανάσταση, όταν αυτά δεν συμβαίνουν, για να εκδηλωθεί αυτή και ν’ αναζητήσουν πού μπορεί να κρύβεται η ουσία του ‘’ΕΙΝΑΙ’’ τους!

Η ‘’Shirley’’, παρά τον φόβο της, μήπως ανακαλύψει ότι δεν υπάρχει ζωή πέρα απ’ τον τοίχο της κουζίνας της, μήπως έχει χάσει κάθε νόημα για τη συνέχεια της δικής της ουσιαστικής ζωής, τολμά να κάνει μικρές ανταρσίες ως τη μεγάλη επανάσταση, αλλαγή ρότας της ζωής, αρπάζοντας το πηδάλιο καταμεσής του ωκεανού της ζωής της…

Η Μπέσυ Μάλφα έγινε ‘’Shirley’’. Η Μπέσυ Μάλφα είναι η ‘’Shirley Valentine’’, επί περιοδεύουσας – και στο εξωτερικό – σκηνής! Η Μπέσυ είναι το ταξίδι… Τολμά να ερμηνεύσει τον μονόλογο άπειρων γυναικών, ανά τον κόσμο, στην όσο γίνεται πιο μοναχική του εκδοχή και σ’ αυτό, προφανώς, συνέβαλε και ο σκηνοθέτης, Αλ. Ρήγας – άλλος πολυτάλαντος! Και είναι, επίσης προφανές, ότι είναι εξόχως δύσκολο να παρουσιάζεις τα ασήμαντα και τα σπουδαία της καθημερινότητάς σου, σ’ έναν μονόλογο, που, παρότι τόσο μοναχικός – εκ των πραγμάτων, ως μονόλογος – είναι τόσο σύνθετος στην απόδοση!… Η Μπέσυ είναι … θίασος! Γι’ αυτό ο μονόλογός της – όσο τρομώδες ακούγεται αυτό για τον εκάστοτε ηθοποιό, αλλά και για το κοινό! – δεν είναι ποτέ βαρετός, καταθλιπτικός, τεχνητά κι ενοχλητικά ακραίος, για να σε κρατάει σε εγρήγορση, χωρίς καν τα απαραίτητα σκηνογραφικά σύνεργα, που θα βοηθούσαν περισσότερο στη δημιουργία κλίματος μιας κουζίνας, αλλά σ’ ένα τελείως διάφανο και απέριττο σκηνικό, σαν να μη φοβάται τη γύμνια της σκέψης, που, σιγά-σιγά, ξεδιπλώνεται πτυχή – πτυχή κι απ’ το ασπρόμαυρο ύφασμα αναπτύσσεται το πολύχρωμο τόπι του υφάσματος της ζωής, συνοδεία του γλυκόπικρου κρασιού, που γεύεται η ‘’Shirley’’.

Η Μπέσυ είναι το ταξίδι… Είναι τ’ όνειρο… Είναι η ατμόσφαιρα: Κουβαλάει την κουζίνα…Σε κάνει να θέλεις να πλατσουρίσεις μαζί της τα πόδια σου στην ακροθαλασσιά!…Και ναι! Κερδίζει στοιχήματα! Χωρίς να τα βάζει εκείνη, αλλά προκύπτουν από το κέρδος, που έχει ο θεατής, φεύγοντας και παίρνοντας την εικόνα μιας γυναίκας να ρίχνει βότσαλα στο κυματάκι, ακουμπώντας τα χέρια της στο τραπεζάκι, εκεί που σκάει ο αφρός της θάλασσας!… Ζώντας αυτό το απλό, σύνθετο όνειρο…Το όνειρο για το ‘’Γιουκάλι’’ –του Roger Fernay… Για την ‘’Ιθάκη’’ του Καβάφη… Για τα ‘’Κύθηρα –που ποτέ δεν θα τα βρούμε’’ του Ηλ. Λυμπερόπουλου… Για ‘’το Παρίσι’’ του Ορέστη Λάσκου…Για ’’το μηδέν’’ του Λ.Λαζόπουλου…

————————————

ΠΡΟΣΕΧΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
– 14-17 Φεβρουαρίου: Πειραιάς – Κινηματοθέατρο ΖΕΑ
– 22 Φεβρουαρίου: Κατερίνη – Κινηματοθέατρο ΕΥΚΑΡΠΙΔΗ
– 23 & 24 Φεβρουαρίου: Λάρισα – Κινηματοθέατρο VICTORIA

– 2 Μαρτίου : Λαμία  στο Δημοτικό Θέατρο 
– 8, 9 & 10 Μαρτίου 3 νέες παραστάσεις στη Θεσσαλονίκη στο Θέατρο Αριστοτέλειον

– 16 & 17 Μαρτίου : Ναύπλιο στο Θέατρο Τριανόν

– 22 Mαρτίου: Καρπενήσι  στο Συνεδριακό Κέντρο Καρπενησίου

– 23 & 24 Mαρτίου: Βόλος στο Κινηματοθέατρο Αχίλλειον
– Κάθε Δευτέρα στις 20:00 στο Θέατρο Ριάλτο (Κυψέλης 54, Κυψέλη)
Προπώληση: viva.gr  

————————————

Youkali (Ελληνική μετάφραση)

Είναι σχεδόν στο τέλος του κόσμου

η βάρκα των περιπλανήσεών μου,

πλέοντας στην άκρη του κύματος,

με πήγε εκεί μια μέρα.

Το νησί είναι πολύ μικρό,

αλλά η νεράιδα που το κατοικεί,

ευγενικά μας προσκαλεί

να κάνουμε μια ξενάγηση.

Γιουκάλι,

είναι η χώρα των επιθυμιών μας.

Γιουκάλι,

είναι η ευτυχία,

είναι η απόλαυση.

Γιουκάλι,

είναι η γη, όπου ξεχνάμε όλες μας τις έγνοιες,

είναι, μέσα στην νύχτα μας, σαν ξέφωτο,

το αστέρι που ακολουθούμε,

είναι το Γιουκάλι.

Γιουκάλι,

είναι ο σεβασμός

για όλους τους όρκους, που ανταλλάχθηκαν.

Γιουκάλι,

είναι η χώρα των όμορφων ερώτων, που μοιράστηκαν…

Είναι η ελπίδα,

που βρίσκεται στην καρδιά όλων των ανθρώπων,

η ανακούφιση,

που όλοι περιμένουμε για το αύριο.

Γιουκάλι,

είναι η χώρα των επιθυμιών μας.

Γιουκάλι,

είναι η ευτυχία,

είναι η απόλαυση.

Αλλά είναι ένα όνειρο, μια τρέλα•

δεν υπάρχει το Γιουκάλι!

Αλλά είναι ένα όνειρο, μία τρέλα•

δεν υπάρχει το Γιουκάλι!…

Και η ζωή μάς οδηγεί,

βαρετή ρουτίνα,

αλλά η φτωχή ανθρώπινη ψυχή,

ψάχνοντας παντού τη λησμονιά,

για να παρατήσει τη γη,

να βρει το μυστήριο,

που κρύβονται τα όνειρά μας

σε κάποιο Γιουκάλι…

Γιουκάλι,

είναι η χώρα των επιθυμιών μας…

Γιουκάλι

είναι η ευτυχία,

είναι η απόλαυση

Αλλά είναι ένα όνειρο, μια τρέλα•

δεν υπάρχει το Γιουκάλι!

Αλλά είναι ένα όνειρο, μία τρέλα•

δεν υπάρχει το Γιουκάλι!.