Σοφία ΜπασκάκηΑπό τη Θεοδώρα Δέδε, για την “Άποψη τώρα”
Μάγεψε με τα ‘’Δίδυμα φεγγάρια’’ της τον ουρανό των αναγνωστών, σε σημείο να της ζητηθεί 
το μυθιστόρημά της να πάρει τηλεοπτική ‘’σάρκα’’ και ‘’οστά’’ από τον Αντέννα, φωτίζοντας και τους τηλεοπτικούς δέκτες. Για τη συγγραφέα, Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, ήταν επώδυνη διαδικασία ν’ αποτυπώσει την αληθινή ιστορία μιας γυναίκας, που έκανε το μοιραίο λάθος να πουλήσει το ένα της παιδί. Αλλά μ’ αυτόν τον δυνατό πηλό της ιστορίας της – που αφορούσε την καλύτερη φίλη της γιαγιάς της – δεν μπορούσε να μη συγκλονίσει το κοινό. Κι είναι επικίνδυνη ακροβασία να περπατά η γραφή σου πάνω στον σεβασμό και την, όσο το δυνατόν, πιο πιστή αποτύπωση μιας αληθινής ζωής, το να περπατήσει, δηλαδή, η δημιουργός μέσα από τις γόβες αυτής της άλλης γυναίκας, της μελλοντικής ηρωίδας της!… Η διαχείριση αυτού του εσωτερικού ταξιδιού από τη δική της ψυχή σε μια ξένη προσωπικότητα μιας άλλης εποχής απαιτούσε ν’ αποφύγει άπειρους σκοπέλους και κρυφές παγίδες. Αλλά τα ράφια των εκδόσεων ‘’Ψυχογιός’’ ομολογούν ότι αυτό το ταξίδι άξιζε για τις περιπέτειές του, αφού ήταν πλούσιο σ’ εμπειρίες, με τους δικούς του Λαιστρυγόνες και Κύκλωπες…
Και ήρθε η επιβεβαίωση – και για τη συγγραφέα, αλλά και για τις εκδόσεις ‘’Ψυχογιός’’ – μέσω του ωραιότερου βραβείου, αυτού των αναγνωστών, που το ανέβασαν στις πρώτες θέσεις των best-sellers, τιμώντας το με το βραβείο: ‘’Ο Πιο Ερωτικός Χαρακτήρας’’, στα Βραβεία Βιβλίου PUBLIC 2015.
Και, τώρα, η Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, αυτοεκτιθέμενη, άλλη μια φορά, αναζητά, εκ νέου, εσωτερική λύτρωση, μέσω της ‘’Αγαπημένης των θεών’’, επίσης των εκδόσεων ‘’Ψυχογιός’’… Άλλη μια έκθεση ψυχής, δηλαδή, στις πιστές εκδόσεις της ψυχής της, τον ‘’Ψυχογιό’’…
————————
Θα ήθελα περιγραφή μιας ανεξίτηλης παιδικής σας εικόνας.
Ένα τρυφερό γυναικείο χέρι να φτιάχνει καραβάκια από χαρτί και να τα ακουμπάει στα κάγκελα του κρεβατιού μου… Ένα τρυφερό γυναικείο χέρι τρυπημένο από ορό… Κι εγώ να το τραβάω, για να παίξω. «Πονάω, καρδούλα μου», να μου λέει η μαμά μου…
Πώς θυμάστε τον εαυτό σας απέναντι στην απώλεια της μητέρας, κατά την παιδική ηλικία; Ποια δική της εικόνα – φράση, στάση ζωής – θυμάστε, την οποία θα κρατάτε για πάντα;
Κλεισμένη στον εαυτό μου ήμουν, πικραμένη… Γιατί τα άλλα παιδιά είχαν μητέρα κι εγώ δεν είχα; Για πολλά χρόνια, στην προσπάθειά μου να νιώσω τη μητρική αγάπη και την ασφάλεια, που τόσο μου έλειπε, έκλεινα τα μάτια κι έφτιαχνα με τη φαντασία μου μια μαμά για μένα, μια ολοζώντανη μητέρα, που με αγκάλιαζε σφιχτά, που μου έφτιαχνε τηγανητές πατάτες, που με φιλούσε συνέχεια. Έκανα, δηλαδή, συνεχείς ασκήσεις φαντασίας. Μέχρι που τα συναισθήματα άρχισαν να ‘’ξεχειλίζουν’’ από μέσα μου, ώσπου βρήκαν, τελικά, διέξοδο στο χαρτί και τις λέξεις. Τη μητέρα μου την έχασα, όταν ήμουν δύο χρόνων. Οπότε δεν θυμάμαι εικόνες και φράσεις. Εκτός από τα χάρτινα καραβάκια και τους ορούς… Κρατάω, για πάντα, μέσα στην καρδιά μου, όμως, πως προτίμησε να χάσει τη ζωή της, για να με γεννήσει. Συνειδητά…
Ποιο ήταν το αγαπημένο παιδικό σας βιβλίο και ποιος ήρωας;
Της Πηνελόπης Δέλτα κι όλοι οι ήρωές της! Γιατί με βοηθούσε να ξεφύγω από την πραγματικότητα… Να ελπίζω πως, κάποτε, όλα τα όνειρά μου θα γίνουν αληθινά. Άλλο ένα αγαπημένο παιδικό μου βιβλίο είναι ‘’Ο μικρός πρίγκιπας’’, του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Είναι μαγικός ο τρόπος, που μαθαίνει στα παιδιά να μην καταπιέζουν τα συναισθήματά τους.
Ποιον θεωρείτε ξεχωριστό συγγραφέα;
Τον Νίκο Καζαντζάκη. Πιστεύω πως είναι ο πιο σπουδαίος Έλληνας συγγραφέας και φιλόσοφος. Γράφω και τον σκέφτομαι… Ζω και προσπαθώ να πάρω κουράγιο από κάθε του λέξη. Μία και μόνο πρότασή του αποτελεί έμπνευση για μένα• μπορεί να ‘’γεννήσει’’ ολόκληρο μυθιστόρημα.
Πώς μπορείτε να εξηγήσετε το ότι κάποιοι άνθρωποι ωθείστε, εκ των έσω, ν’ ανακαλύψετε διέξοδο σε βαρείς πόνους και δυσαναπλήρωτα κενά, ακουμπώντας τα, στηριζόμενοι σε λέξεις, που προσπαθούν να κουβαλήσουν αισθήματα, σκέψεις, βιώματα; Έχετε νοιώσει, ποτέ, ότι κάτι είναι … ανείπωτο, ακόμη και για σας, τους χειριστές των λέξεων; Και πόσο καλή ‘’χειρίστρια’’ και ‘’μεταφορέας’’ αισθημάτων αισθάνεσθε;
Με ποια συναισθήματα ακριβώς θα είναι γεμάτη η σελίδα κάθε ανθρώπου, εξαρτάται από την παιδική του ηλικία. Εξαρτάται από την οικογένειά του. Η αγάπη και η ασφάλεια, που εισπράξαμε στην παιδική μας ηλικία, παίζουν τεράστιο ρόλο στη μετέπειτα ζωή μας. Είμαστε όσα μας έχουν συμβεί. Δύσκολα μπορούμε να αγνοήσουμε όλα όσα μας στοιχειώνουν, να ξεφύγουμε από τα λάθη που έκαναν οι γονείς μας. Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά μας αλλάζουν τόσο εύκολα. Ο εσωτερικός μας, όμως, κόσμος όχι. Τα παιδικά μας χρόνια, οι εμπειρίες μας, όσα μας διαμόρφωσαν, βάρη ασήκωτα είναι και τα κουβαλάμε μαζί μας… Το ίδιο τα κουβαλάω κι εγώ, χωρίς – προς Θεού – να νιώθω χειρίστρια και μεταφορέας συναισθημάτων.
Παντρεύτηκα πολύ μικρή, για ν’ αποκτήσω γρήγορα παιδιά, έγινα παιδαγωγός, για να είμαι κοντά 
στα παιδιά. Κι όλα αυτά ασυνείδητα, για να ξαναζήσω την πληγωμένη παιδική μου ηλικία. Το τι επάγγελμα θα διαλέξουμε, το πώς θα χειριστούμε τις διαπροσωπικές μας σχέσεις, όλα – μα όλα! – έχουν σχέση με τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώσαμε. Σε κάθε μυθιστόρημά μου, προσπαθώ να χαρτογραφήσω την ψυχή των ηρώων μου… Να πείσω τους αναγνώστες μου να συνειδητοποιήσουν πως όλα ξεκινούν από την παιδική μας ηλικία. Αυτή καθορίζει όλη την υπόλοιπη ζωή μας. Προσπαθώ, ακόμα, να τους πείσω να αγαπήσουν τον εαυτό τους και να μεγαλώσουν αυτόνομα, ευτυχισμένα παιδιά, ελπίζοντας σε έναν κόσμο πολύ καλύτερο συναισθηματικά. Περνάω μηνύματα ζωής, που πιστεύω πως συνδυάζονται απόλυτα με τη σημερινή κοινωνία και παλεύω, μέσα από τους χάρτινους ήρωές μου, να βρίσκω λύσεις σε ό,τι αντιμετωπίζουμε, καθημερινά, γιατί θεωρώ πως αυτός είναι ο ρόλος του συγγραφέα. Δεν ξέρω, αν ο τρόπος, με τον οποίο γράφω, βουτώντας στα συναισθήματά μου, αναπληρώνει κενά… Απλά, ξέρω πως η γραφή είναι η ανάσα μου!…
Η εξαιρετική, διεθνούς φήμης γλύπτρια, Βασιλική, μου είχε εκμυστηρευθεί: «Μέσα μου υπάρχει το παιδί και ο γέρος σοφός με τη γενειάδα του. Τη μια, το παιδί πετάει την μπάλα κι ενοχλεί τον σοφό που σκέπτεται, την άλλη, ο σοφός μαλώνει το παιδί». Σ’ εσάς ποια η σχέση ωριμότητας και παιδικότητας; Πώς τα συμβιβάζετε και συνυπάρχουν, αρμονικά, μέσα σας; Γιατί αρμονία αποδεικνύουν τα 165 παιδικά βιβλία και τα 14 βιβλία για ενήλικες, με μεγαλύτερη, όμως, κλίση προς το παιδί! Το παλεύετε με την ωριμότητα; Προτιμάτε την παιδικότητα;
Ό,τι είμαι, ό,τι γράφω, το χρωστάω στα παιδιά! Εκείνα μ’ έμαθαν να γράφω για τους ενήλικες, βουτώντας την πένα μου στο μελάνι της καρδιάς. Με έμαθαν να είμαι αληθινή, να χαίρομαι, να λυπάμαι, να γελάω, ακόμα και να κλαίω γράφοντας. Να μη φοβάμαι να ανοιχτώ συγγραφικά. Με έμαθαν, όμως, να κάνω και σκανδαλιές! Να γεμίζω ανατροπές κάθε μου μυθιστόρημα, να κόβω την ανάσα του αναγνώστη μου. Επειδή τα παιδιά είναι οι πιο απαιτητικοί αναγνώστες, είναι πολύ πιο δύσκολο να γράφεις για εκείνα. Πρέπει να είσαι εκπαιδευτικός, να έχεις αποκτήσει εμπειρία μαζί τους, να μιλάς τη γλώσσα τους, να γράφεις το σωστό βιβλίο για τη σωστή ηλικία. Είναι υπέροχο, πολύτιμο, συναρπαστικό, να γράφω για παιδιά. Κάθε παιδικό βιβλίο μου γεννιέται μέσα από τις επιθυμίες και τα θέλω τους. Είναι, όμως, υπέροχο, πολύτιμο, συναρπαστικό, να γράφω και για ενήλικες. Ήδη, κοντεύω να ολοκληρώσω το 15ο μυθιστόρημά μου. Λατρεύω και τα δύο είδη γραφής. Και τα τελευταία χρόνια βουτάω περισσότερο στον κόσμο των ενηλίκων. Και προσπαθώ, πάντα, να τους πείσω να μη σκοτώσουν ποτέ το μικρό παιδί που κρύβουν μέσα τους! Το παιδί, που γκρινιάζει, κλαίει, γελάει, θυμώνει, χαίρεται τη ζωή κάθε λεπτό! Το ίδιο παλεύω να κάνω κι εγώ. Να προσπαθώ να μείνω για πάντα παιδί! Το θεωρώ μυστικό της ευτυχίας.
Όλοι οι συγγραφείς ισχυρίζεστε πως καταθέτετε ψυχή, εμπειρίες, αίσθημα… Όμως, εν τέλει, δεν έχετε όλοι την ίδια απήχηση. Επομένως, κάτι άλλο κάνει τη διαφορά! Ποιο, κατά την εκτίμησή σας, είναι αυτό;
Για να έχει ένα βιβλίο απήχηση, πρέπει ο συγγραφέας να σέβεται το κοινό του, να πασχίζει με όλη τη δύναμη της ψυχής του να φανεί αντάξιος των προσδοκιών του. Γιατί το κοινό, ‘’νιώθει’’. Και για να κάνει τη διαφορά, πρέπει να γράφει, προσπαθώντας, όσο μπορεί, να τιμήσει τα λόγια του Καζαντζάκη:
«Δεν πρέπει να τελεύει το μεροκάματο ο συγγραφέας, δεν πρέπει να μαζεύει τα σύνεργά του, αν δεν είναι σίγουρος πως δεν έχει ακουμπήσει έστω κι ένα λιθαράκι, για να χτιστεί πάνω στην άβυσσο ένα νησί»…
Περί Καζαντζάκη, πάλι, ο λόγος… Τιτλοφορείτε ένα βιβλίο σας «Αγαπώ θα πει χάνομαι», δανειζόμενη τη φράση του Καζαντζάκη. Σε τι σας πήγε πιο μπροστά το χάσιμο μέσω της αγάπης; Κι αν «αγαπώ θα πει χάνομαι», έρωτας τι θα πει;
Όπως τονίζει κι ο Νίκος Καζαντζάκης η ίδια η δύναμη της αγάπης είναι το χάσιμο…
Γιατί σμίγουν τα δύο και γίνονται ένα…
Γιατί χάνεται το ένα μέσα στο άλλο… Γιατί το εγώ και το εσύ αφανίζονται…
Άρα, το χάσιμο, μέσω της αγάπης, είναι αυτοσκοπός.
Ο έρωτας είναι ο ανεμοστρόβιλος της ζωής μας και η αγάπη το νόημά της…
Λέτε ότι «είναι δώρο Θεού να σ’ αγαπούν! Είναι δώρο ζωής»! Πιστεύετε ότι, στην εποχή μας, υπάρχει έλλειμμα αγάπης; Ποιο είναι το γιατρικό;
Η αγάπη έχει τον πρώτο λόγο στη ζωή μου! Η αγάπη έχει τον πρώτο λόγο στο συγγραφικό μου έργο! Γιατί είναι ο μοναδικός μας δρόμος. Για να αγαπήσουμε και να μας αγαπήσουν, ερχόμαστε σ’ αυτήν τη ζωή. Είναι αυτό που μας κάνει ευτυχισμένους, που μας εξυψώνει, που μας καθοδηγεί…Δεν υπάρχει εποχή με λιγότερη ή περισσότερη αγάπη. Το ζήτημα είναι να συνειδητοποιήσουμε όλοι πως η αγάπη οφείλει να είναι ο στόχος της ζωής μας. Για να πάρεις, όμως, αγάπη, πρέπει να δώσεις αγάπη…Το γιατρικό της αγάπης είναι η ίδια η αγάπη!…
Έχετε υποστηρίξει πως τα δυσκολότερα μυθιστορήματά σας είναι οι ‘’Μικροί Άγγελοι’’ και η συνέχειά τους, το ‘’Άρωμα Βανίλιας’’, γιατί σ’ αυτά γρατζουνίσατε την καρδιά σας, ταξιδεύοντας στην ίδια την ψυχή των ηρώων σας, για ν’ ανακαλύψετε τι σημαίνει, πραγματικά, άνθρωπος, πού βρίσκεται κρυμμένη η ευτυχία, για να βοηθήσετε κάθε αναγνώστριά σας ν’ αγαπήσει τον εαυτό της… Μα, αυτό δεν κάνει – ή τουλάχιστον προσπαθεί να κάνει – κάθε βιβλίο; Αν το πετύχατε, ήδη, τι περιμένετε, στη συνέχεια, εσείς από εσάς και επομένως οι αναγνώστες από εσάς; Περιμένετε ότι έχετε ίδιες προσδοκίες;
Κάθε βιβλίο γεννιέται μέσα μου, είναι κομμάτι του εαυτού μου… Προσπαθώ να ρουφήξω κάθε τι γύρω μου, να αφουγκραστώ αξίες ζωής. Κι ύστερα, ο κόσμος ο πραγματικός ενώνεται με τη φαντασία, τις εμπειρίες, τις χαρές και τους πόνους της ζωής μου. Κάπως έτσι, αρχίζει να δημιουργείται σιγά – σιγά κάθε μυθιστόρημά μου. Πιστεύω πως, όταν γράφεις, ρουφάς τα θαύματα της ζωής, τα μετουσιώνεις και τα προσφέρεις με τη δική σου προσωπική σφραγίδα, με τη δική σου ανάσα ψυχής!… Μου αρέσει να γράφω σε πρώτο πρόσωπο, για να μεταμορφώνομαι στον ίδιο τον ήρωα, για να ‘’ζω’’ για λίγο τη ζωή του… Και τρελαίνομαι να ‘’σκαλίζω’’ τη ζωή των ηρώων μου, από τη στιγμή που γεννήθηκαν. Έτσι τους δικαιολογώ, έτσι τους καταλαβαίνω… Από τη στιγμή που γράφω την πρώτη πρόταση, μέχρι να ολοκληρωθεί ένα μυθιστόρημα, απλά ζω μαζί του!
Κάθε στιγμή, κάθε λεπτό, όποιες κι αν είναι οι δραστηριότητές μου. Οι ήρωές του, με 
συντροφεύουν ακόμα και στον ύπνο μου… Ρέει η γραφή από μέσα μου. Γράφω, παίζοντας και παίζω γράφοντας. Προσπαθώ να ‘’εκτίθεμαι’’ στους αναγνώστες μου, να είμαι αληθινή, να κάνω πολλές ανατροπές. Κάθε φορά που γράφω ένα βιβλίο, καταθέτω – θέλοντας και μη – πολλές προσωπικές μου εμπειρίες. Δε γίνεται αλλιώς. Και κάθε βιβλίο που γράφω, προσπαθώ να είναι διαφορετικό από το προηγούμενο. Αναμετριέμαι με τον εαυτό μου… Άρα, δεν ισχύει αυτό που λέτε. Σε κάθε βιβλίο βάζω διαφορετικούς στόχους, σε κάθε βιβλίο υπάρχουν διαφορετικοί χαρακτήρες. Μπορεί να γρατζούνισα την ψυχή μου, στα βιβλία που αναφέρατε, αλλά συνεχίζω να την γρατζουνάω…
Δεν πιστεύετε πως οι παράδεισοι είναι ατομικοί, είναι προσωπική υπόθεση για τον καθένα; Άρα, τι περιμένει ο συγγραφέας να καλύψει στην ευρύτητα, στο σύνολο;
Πιστεύω πως η προσωπικότητα του ανθρώπου είναι πολυδιάστατη κι η καρδιά του ένα κουβάρι … κάμπιες. Με κάθε μυθιστόρημά μου, παλεύω να αποδείξω πως, με μια θαρραλέα ματιά απέναντι στη ζωή, αυτές οι κάμπιες μπορεί και να μεταμορφωθούν σε πεταλούδες!
Αισθάνεστε ‘’επαγγελματίας’’ γραφιάς, αφού, καθημερινά, βάζετε ordino στον εαυτό σας, το στήσιμό του απέναντι στις λευκές σελίδες; Μπορεί η έμπνευση να… εκβιαστεί, να προετοιμαστεί, να ‘’συντονιστεί’’;
Δεν είναι επάγγελμα η γραφή, για μένα. Είναι ανάγκη! Είναι η ανάσα της ζωής! Δεν εκβιάζεται η έμπνευση, ούτε συντονίζεται!
Κατά την εμπειρία σας, ένας δημιουργός 165 παιδικών βιβλίων, 14 βιβλίων για ενήλικες, όπως εσείς, έχει, πια, στο συγγραφικό μπρελόκ του, κάποια passe–partouts; Έχει πάρει, πια, το κολάι της συγγραφής;
Απλά, η γραφή είναι ένα μ’ εμένα, είναι κομμάτι του εαυτού μου…
Τι ρόλο παίζει η φαντασία στη συγγραφή μυθιστορημάτων για ενήλικες και τι για ανήλικους αναγνώστες;
Τον πρώτο και τον κυριότερο! Τους ταξιδεύει στο όνειρο… Κι όπως είπε και ο Αϊνστάιν, η φαντασία είναι πιο σημαντική κι από την ίδια τη γνώση!
Υπάρχει κάποιος ήρωάς σας, πραγματικά, ζηλεμένος και από εσάς; Ήρωάς σας πρότυπο, που ξεφεύγει, για κάποιους λόγους από τους υπόλοιπους, διαθέτοντας το κάτι παραπάνω;
Αγαπώ όλους τους ήρωες και τις ηρωίδες μου και στα 14 μυθιστορήματά μου. Ακόμη κι όταν δεν ταυτίζεται η προσωπικότητά μου μαζί τους, είναι όλοι τους κομμάτι του εαυτού μου. Ανάμεσά τους πιο πολύ θα έλεγα πως ξεχωρίζω το ‘’Αγαπώ θα πει χάνομαι’’, γιατί μια από τις ηρωίδες, η Ελίνα, είναι ένα κορίτσι με ειδικές ανάγκες, που λάτρεψαν οι αναγνώστες μου. Ξεχωρίζω και το τελευταίο μυθιστόρημά μου, ‘’Η αγαπημένη των θεών’’ για τη δική του ηρωίδα, την Αρτέμιδα. Την θαυμάζω, γιατί μέσα σε κάθε τι κακό, ανακαλύπτει το καλό. Αρνείται να βαλτώσει και, τελικά, μετατρέπει την κακή της τύχη σε καλή! Χαμογελάει αληθινά και συχνά, είναι κοινωνική, ακούει με προσοχή τους άλλους, ενδιαφέρεται πραγματικά, τους εμπιστεύεται. Μοιάζει μαγνήτης, που προσελκύει τους ανθρώπους γύρω της. Παλεύει, αποτυγχάνει, ξανασηκώνεται, παλεύει ξανά… Πρώτα απ’ όλα και πάνω απ’ όλα, η ματιά της είναι γεμάτη αισιοδοξία. Και, ξαφνικά, απ’ το πουθενά, η ζωή της πλημμυρίζει με το λαμπερό φως της αγάπης! Αυτό το μυθιστόρημα το αφιέρωσα στη γιαγιά μου, την Αρτέμιδα, τη μητέρα της μητέρας μου. Γιατί σαν την ηρωίδα μου κι εκείνη, δεν λύγισε σταλιά, όσες φουρτούνες κι αν της έλαχαν…
Αλήθεια, όταν ένας δημιουργός βάζει τον πρωταγωνιστή του σε απίστευτους μπελάδες και ζόρια, σημαίνει πως αρέσκεται στο να αυτοταλαιπωρείται και ο ίδιος, ώστε να εφευρίσκει τη λύτρωση, ή να ξεπερνά τον εαυτό του ως προσωπικό στοίχημα; Φυσικά, δε συμβαίνει όποιος περνά τραγικές καταστάσεις να γίνεται, αυτομάτως, και συγγραφέας, για να λυτρωθεί, αλλά και να μεταλαμπαδεύσει τον τρόπο της λύτρωσης. Όμως, εκτιμάτε πως οι προσωπικές δυσκολίες της ζωής κάνουν πιο ‘’μεταδοτικό’’ και ‘’σίγουρο’’ τον δημιουργό από το να είναι, απλά, παρατηρητής;
Οι ήρωές μου, όλοι οι ήρωες, με στοιχειώνουν! Γίνονται ένα μ’ εμένα… Ζω παρέα τους έναν ολόκληρο χρόνο… Κατοικούν στην καρδιά και στο μυαλό μου. Έχουν κάτι από μένα ή είναι ακριβώς αντίθετοι. Είναι καθημερινοί άνθρωποι, ήρωες της διπλανής πόρτας…Είναι τα προβλήματά τους, που παλεύω να λύσω, οι αγωνίες, τα άγχη, τα λάθη και τα πάθη τους, που προσπαθώ να ερμηνεύσω. Για να τους καταλάβω, ξεκινάω την ιστορία της ζωής τους από τη μικρή ηλικία. Γιατί εκεί στηρίζονται όλα. Γίνομαι ήρωας εγώ στη θέση τους και προσπαθώ να τους νιώσω. Με έχει βοηθήσει πολύ η παιδική ψυχολογία, που έχω σπουδάσει, με έχει βοηθήσει και με βοηθάει, αφάνταστα, η συχνή επαφή μου με τα παιδιά. Είναι τόσο εύκολο να ‘’σπουδάσεις’’ τη ζωή, μέσα από τα παιδιά. Αν δεις, για παράδειγμα, ένα παιδί, που δεν παίρνει την απαιτούμενη αγάπη και στοργή από τους γονείς του, ξέρεις πως, όταν μεγαλώσει, θα έχει έντονο πρόβλημα στις διαπροσωπικές του σχέσεις.
Σε κάθε μυθιστόρημά μου, παλεύω να ξεσκεπάσω την ψυχή των ηρώων μου, να καταλάβω γιατί αντιδρούν έτσι. Είμαι αυστηρή μαζί τους και, ταυτόχρονα, τους δικαιολογώ, γιατί ξέρω πως τα ελαττώματά τους, οι τρύπες της ψυχής τους δεν έχουν επουλωθεί. Και μαζί με τους αναγνώστες μου προσπαθώ να καταλάβω και να κατανοήσω τις πληγές τους. Ίσως και να συγχωρήσω τα λάθη τους… Στο τέλος κάθε μου βιβλίου, επιδιώκω να φτάνω, πάντοτε, στη λύτρωση! Λυτρώνομαι εγώ, οι χαρακτήρες, οι αναγνώστες μου… Προσπαθώ, παλεύω να χαρίσω ελπίδα και φως…Όλοι, στη ζωή μας, έχουμε περάσει και περνάμε δυσκολίες. Το αν θα βοηθήσουν στο έργο του, όμως, ένα συγγραφέα, αυτό είναι θέμα ταλέντου.
Νοιώθετε ότι… ταλαιπωρείτε πολύ τους ήρωές σας; Τι πιστεύετε ότι θα σας έλεγαν αν σας συναντούσαν;
Η ίδια η καθημερινότητά μας είναι που με εμπνέει, οι ανάγκες της, η εποχή που ζω, η κρίση, αυτά τα δύσκολα, για όλους, χρόνια. Με εμπνέουν οι καθημερινοί άνθρωποι, οι άνθρωποι γύρω μου. Προσπαθώ να χαρτογραφήσω την ψυχή τους. Τα μυθιστορήματά μου είναι πλημμυρισμένα χαρές και λύπες, όπως η ίδια η ζωή. Κι αν με συναντούσαν οι ήρωές μου, θα μου μιλούσαν, όπως μου μιλούν οι καθημερινοί άνθρωποι.
Σε μυθιστοριογραφίες μεγάλων παθών ενέχεται ο κίνδυνος ομοιότητας με τ’ ασύλληπτα φωσκόλεια δράματα – σαφώς, πρώτος διδάξας ο Ν. Φώσκολος στην ελληνική τηλεόραση, με τρομερές πιένες, αλλά και πρώτος στην υπερβολή! – ή δεν διακατέχεστε από παρόμοιους φόβους; Πώς τους αποφεύγετε;
Γράφω κοινωνικό μυθιστόρημα, τιμώ και σέβομαι κάθε άνθρωπο, που παλεύει με τη γραφή. Ως παιδαγωγός δεν βάζω ταμπέλες και δεν φοβάμαι τις ταμπέλες. Είναι κρίμα να τις χρησιμοποιούμε ή να τις φοβόμαστε…
Συμπεριλαμβάνετε, με τον τρόπο σας, ζέοντα κοινωνικά θέματα (π.χ. ναρκωτικά, μεταναστευτικό)… Η επικαιρότητα είναι έναυσμα και έμπνευση; Και αν ναι, φοβάστε μήπως η τροφοδοσία της προς εσάς εξαντληθεί;
Με στοιχειώνει και, ταυτόχρονα, με εμπνέει η εποχή που ζω. Όσο κι αν λένε πως είναι στείρα, σκοτεινή, πως είναι άγευστη πνευματικά και καθόλου ρομαντική. Κι όμως, για μένα ισχύει το αντίθετο! Έχω ανακαλύψει τους ήρωές μου, τους πραγματικούς ήρωές μου, που είναι οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, οι Έλληνες και οι Ελληνίδες της σημερινής εποχής. Αυτοί με εμπνέουν ακατάπαυστα, τα όσα ζουν και βιώνουν. Είναι στ’ αλήθεια ήρωες, γιατί καταφέρνουν και επιβιώνουν κόντρα στην οικονομική κρίση της εποχής μας, κόντρα σε όλες τις δυσκολίες. Και δεν κατεβάζουν το κεφάλι τους και χαμογελούν και αισιοδοξούν. Ένα χαμόγελο καρδιάς προσπαθώ κι εγώ να τους χαρίσω με κάθε μυθιστόρημά μου. Και η επικαιρότητα δεν εξαντλείται ποτέ!
Πάθος, έρωτας, αγάπη: είναι τρία στοιχεία, που θεωρείτε απαραίτητα υλικά για κάθε σας δημιουργία; Μπορεί να γίνει επιτυχημένη μια ιστορία, ένα μυθιστόρημα, χωρίς τα τρία αυτά υλικά; Στην καθημερινότητά μας, παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο, επομένως και καθοριστικό;
Δεν υπάρχει μυθιστόρημα χωρίς πάθος, έρωτα κι αγάπη. Έστω το πάθος του συγγραφέα. Και ναι, φυσικά, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινότητά μας! Τουλάχιστον στους ανθρώπους που αγαπούν κάθε λεπτό της ζωής.
Όντως, όπως έχετε αναφέρει, ο έρωτας μπορεί να συντελέσει στην αυτοκαταστροφή μας ή στην αναγέννησή μας…Για την αγάπη δεν υπάρχει αυτή η διττή, εκ διαμέτρου αντίθετη, οπτική. Άρα, μήπως έχουμε παρανοήσει το νόημα του ‘’έρωτα’’; Ο έρωτας έχει το δικαίωμα να είναι ακραίος – με ό,τι θετικό, αλλά και αρνητικό φέρουν οι ακρότητες και τα άκρα – κάτι που δεν ισχύει για την αγάπη, απ’ την οποία περιμένουμε, πάντα, να δούμε φτερά στην πλάτη της;
Ο έρωτας είναι η αναπνοή του Θεού πάνω στη γη…Τυχεροί όσοι τον έχουν ζήσει, έστω και για λίγο. Δίπλα του χωράνε, όσα επίθετα βάλατε κι ακόμα περισσότερα. Δεν περιπαίζεται, δεν παρανοείται με τίποτα! Η αγάπη είναι ο προορισμός μας σε αυτή τη γη! Κι είναι το πιο σπουδαίο συναίσθημα απ’ όλα…
Αισθάνεστε ότι δημιουργείτε ή ότι ανακαλύπτετε νέους κόσμους εντός σας, νέους χαρακτήρες;
Κάθε συγγραφέας νιώθει μικρός θεός… Γιατί δημιουργεί έναν καινούργιο κόσμο…
Κάθε φορά, σκοπεύετε να μπείτε στο πετσί του κάθε χαρακτήρα ή να είστε αμερόληπτος παρατηρητής;
Ο σωστός συγγραφέας μπαίνει στο πετσί του ήρωά του και, ταυτόχρονα, είναι αμερόληπτος.
Έχετε πλεγμένο, εξ αρχής, τον βασικό σκελετό της κάθε ιστορίας (αρχή, μέση, τέλος) ή πλέκετε πόντο-πόντο τον μύθο σας;
Ποτέ δεν ξέρω το τέλος! Δε θέλω να το ξέρω, εκτός κι αν γράφω αληθινή ιστορία. Αφήνω τους ήρωές μου να με καθοδηγήσουν…
Πιστεύετε πως ο δημιουργός αποδίδει καλύτερα συγγραφικά, όταν έχει ξεπεράσει κάποιες προσωπικές οδύνες ή όταν δεν έχει ακόμη αποδεσμευθεί απ’ αυτές και βρίσκεται στην προσπάθεια; Ή αισθάνεστε πως δικό σας ‘’χρέος’’, δική σας ‘’υπόθεση’’ είναι και η προσφορά λύσεων, με διαφορετικό τρόπο, κάθε φορά;
Στο τέλος κάθε μου βιβλίου, επιδιώκω να φτάνω, πάντοτε, στη λύτρωση! Λυτρώνομαι εγώ, οι χαρακτήρες, οι αναγνώστες μου, προσπαθώ, παλεύω να χαρίσω ελπίδα και φως… Πιστεύω πως κάθε δημιουργός, κάθε άνθρωπος, ό,τι επάγγελμα κι αν κάνει, περνάει προσωπικές οδύνες, οι οποίες και καθορίζουν τον ίδιο του τον χαρακτήρα.
Η συγγραφέας τού ‘’Μην πιστεύεις στην αλήθεια’’ τι σχέση μπορεί να έχει με την αλήθεια;
Την λατρεύω την αλήθεια! Δεν μπορώ να ζήσω χωρίς αυτή!
Οι αλήθειες γιατί, συνήθως, κυκλοφορούν σε … πικρή γεύση;
Γιατί, πολλές φορές, η αλήθεια πονάει. Όσο πικρή ή γλυκειά κι αν είναι, όμως, την θεωρώ απαραίτητη.
«Η γλώσσα της καρδιάς δεν έχει ανάγκη από λέξεις, είναι γραμμένη στα μάτια», όπως περιγράφετε στο μυθιστόρημα ‘’Θάλασσα φωτιά’’. Εννοείτε τον έρωτα ή την αγάπη;
Εννοώ πως τα μάτια μας ποτέ δε λένε ψέματα. Ακόμα και να ήθελαν… Και στον έρωτα και στην αγάπη και σε οτιδήποτε. Όσα δεν είναι γραμμένα στα μάτια, χρησιμοποιούν, πολλές φορές, το ψέμα.
Αναμένατε, ελπίζατε, προσδοκούσατε σε κάτι τέτοιο; Το βιβλίο ‘’Δίδυμα Φεγγάρια’’ έφτασε στα ράφια των βιβλιοπωλείων από τις εκδόσεις ‘’Ψυχογιός’’ και οι αναγνώστες το αγάπησαν, ανεβάζοντάς το στις πρώτες θέσεις των μπεστ-σέλερ, με το βραβείο «Ο Πιο Ερωτικός Χαρακτήρας» στα Βραβεία Βιβλίου PUBLIC 2015. Πώς εκλάβατε εσείς το συγκεκριμένο βραβείο; Πώς το μεταφράσατε μέσα σας, με την ιδιαίτερη εσωτερική μετάφραση, που κάνει καθένας μας εντός του;
Ενθουσιάστηκα, δάκρυσα, πέταξα από χαρά! Ήταν η αγάπη των αναγνωστών μου προσωποποιημένη. Η συναισθηματική τους ανταπόκριση είναι ένα από τα μεγαλύτερα βραβεία της ζωής μου!
Αισθάνεστε πως παλεύετε, συνέχεια, για το ‘’δώρο του Θεού’’ – όπως εσείς περιγράφετε – την αγάπη του κόσμου; Είναι, κατά κάποιο, τρόπο το αντιστάθμισμά σας στο έλλειμμα της μητρικής αγάπης;
Γράφω με αγάπη. Προσφέρω αγάπη και οι αναγνώστες μου με πλημμυρίζουν με τη δική τους αγάπη. Αντιστάθμισμα ή όχι της μητρικής αγάπης, είναι δώρο Θεού…
Όσο περισσότερο γράφετε, τόσο περισσότερο εκτίθεστε ή λυτρώνεστε; Όσο μεγαλύτερη η έκθεσή σας, τόσο μεγαλύτερη η λύτρωσή σας;
Όσο περισσότερο γράφω, τόσο περισσότερο ζω, ταξιδεύοντας στο όνειρό μου…
Τι πρέπει να έχει μια γυναίκα, ώστε να γίνει ‘’H αγαπημένη των θεών’’, όπως τιτλοφορείται η νέα σας συγγραφική δουλειά, επίσης των εκδόσεων ‘’Ψυχογιός’’;
‘’Η αγαπημένη των θεών’’ – που κυκλοφόρησε, πρόσφατα, από τις εκδόσεις ‘’Ψυχογιός’’ – είναι ένα μυθιστόρημα κοινωνικό, ηλιόλουστο, παθιασμένο, πλημμυρισμένο από πάθος, μυστήριο, έρωτα, ανατροπές και περιπέτειες… Η Άρτεμη, ‘’Η αγαπημένη των θεών’’, με βοήθησε να καταλάβω πως η τύχη δεν είναι τίποτα άλλο από τον τρόπο της ζωής μας. Οι τυχεροί άνθρωποι, όπως η ηρωίδα μου, έχουν μια ήρεμη στάση απέναντι στην καθημερινότητα. Η ‘’αγάπη των θεών’’ είναι θέμα συμπεριφοράς, θέμα συνήθειας. Πίστη στον εαυτό μας είναι. Πίστη στο ότι η ζωή ευνοεί τους τολμηρούς!
Σ’ αυτήν την τελευταία δημιουργία σας, πώς εκτίθεστε; Ποιο είναι το παραπάνω βήμα της αυτοέκθεσής σας;
Είναι ένα μυθιστόρημα, που με βοήθησε να συνειδητοποιήσω τόσα πολλά… Μεγάλο μυστήριο ήταν, πάντοτε, για μένα οι τυχεροί άνθρωποι. Οι άνθρωποι που λες και τους αγαπούν περισσότερο οι θεοί… Πολλοί προσπάθησαν να διερευνήσουν την τύχη τους, να εξακριβώσουν, τι είναι αυτό που τους κάνει τυχερούς! Έχουν κληρονομήσει, άραγε, κάποιες ανώτερες δυνάμεις;.. Είναι οι αισιόδοξοι, αυτοί που αναλαμβάνουν στόχους δύσκολους και κυνηγούν αυτό που θέλουν; Τελικά, συνειδητοποίησα πως το χαμόγελο καρδιάς και η αισιοδοξία είναι η καλή μας τύχη!
Η δημιουργός του βιβλίου ‘’Η αγαπημένη των θεών’’ ποια σχέση έχει με τον Θεό;
Πιστεύω στον Θεό, με όλη μου την καρδιά!…
Τι κερδίσατε εσείς από τα ‘’Δίδυμα φεγγάρια’’ και τι από το μυθιστόρημα ‘’Η αγαπημένη των θεών’’ ως αυτοταλαιπωρούμενη, μέσα απ’ αυτά;
Κέρδισα τη χαρά της γραφής. Δεν είναι ταλαιπωρία το γράψιμο. Είναι πάθος, λατρεία, όνειρο…
Η τέχνη του λόγου, ιδίως, στην Ελλάδα πιστεύετε ότι κινδυνεύει από κάτι; Και τι προσπαθείτε, κάθε φορά, να ξεπεράσετε ως προσωπικό ή γενικό εμπόδιο;
Μα, γιατί να κινδυνεύει η τέχνη του λόγου στην Ελλάδα ή αλλού; Κάθε φορά που γράφω, προσπαθώ να ξεπεράσω τον ίδιο μου τον εαυτό… Να γίνομαι, κάθε φορά, και καλύτερη…
—————–
Η Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη είναι κόρη του Ν. Ρώσση, των φερώνυμων εκδόσεων, ενώ παππούς της ήταν ο φιλόλογος και συγγραφέας Ιωάννης Θ. Ρώσσης. Αποφοίτησε από το Αμερικάνικο Κολέγιο Θηλέων, τη Σχολή Νηπιαγωγών Αθηνών και το Lοndon Montessori Centre. Εργάστηκε ως νηπιαγωγός στα Εκπαιδευτήρια Ζηρίδη, αλλά και ως υπεύθυνη εκδόσεων. Είναι μέλος του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς. Το 2002 ανεγράφη στον Τιμητικό Πίνακα της ΙΒΒΥ (International Books for Young Children) για τη μετάφραση βιβλίων και για το σύνολο του μεταφραστικού της έργου. Το 2002, της απενεμήθη το βραβείο μετάφρασης παιδικών βιβλίων, από την Εταιρεία Μεταφραστών Λογοτεχνίας. Εχει γράψει 165 παιδικά βιβλία, 14 βιβλία για ενήλικες και έχει μεταφράσει πάνω από 1500 βιβλία παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Της απονεμήθηκε το βραβείο κοινού των βιβλιοπωλείων PUBLIC 2015, στην κατηγορία ‘’Ο πιο ερωτικός χαρακτήρας’’, για το μυθιστόρημά της ‘’ΔΙΔΥΜΑ ΦΕΓΓΑΡΙΑ’’, το οποίο μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση. Όλα τα μυθιστορήματά της κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις ‘’ΨΥΧΟΓΙΟΣ’’.
Comments are closed.