ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΟΔΩΡΑ ΔΕΔΕ

Στην παράσταση ‘’Το βαλς των δέντρων και του ουρανού’’ είναι όλοι οι ηθοποιοί … χρώματα, παλέτες και πινέλα, που συνθέτουν τη ζωή του Βίνσεντ βαν Γκογκ, επί σκηνής,  με επίκεντρο τους πίνακές του,σε μια δραματοποιημένη λογοτεχνική δημιουργία!… Και όλα συνυπάρχουν και εξελίσσονται σε μια ερωτική ‘’εμπλοκή’’ των τεχνών… Σε μια ανταλλαγή πολλαπλών τεχνοσκυταλοδρομιών: ζωγραφικής, λογοτεχνίας, θεάτρου, μουσικής και τόσων άλλων τεχνών… Ποιητής, εν τέλει, ο Β.Γκογκ και ζωγράφος ο συγγραφέας του βιβλίου ‘’Το βαλς των δέντρων και του ουρανού’’, Jean Michel Guenassia;… Ένας κινούμενος πίνακας, κάθε πράξη του έργου,μικρά οπτικά ‘’ζωγραφικά’’ ενσταντανέ, η ζωή του ζωγράφου,με fondoμια σειρά πινάκων του -και, μάλιστα, με ειδικά υπέροχα εφφέ,απολαμβάνει το κοινό κινούμενες τις πινελιές του ζωγράφου…Το σκηνικό, σαν μεγάλος πίνακας εποχής, εσωκλείει, αγκαλιάζει, προστατεύει τους … τεράστιους του Β.Γκογκ.Τα πινέλα του ζωγραφίζουν, γεννούν … φθογγόσημα στα τόσο ρεαλιστικά, όμως …ονείρων τοπία! Σαν να ζωγραφίζει μουσική,μια καιη μουσική για τον ίδιο… ζωγραφίζει, αφού εμπνέεται απ’ αυτήν…Πώς αλλιώς θα μπορούσε να είναι για έναν άνθρωπο σαν τον Β.Γκογκ, όταν υποστήριζε για τον Βάγκνερ ότι ‘’η μουσική του είναι κιβωτός, γιατί είναι εμποτισμένη από ιερότητα πνεύματος’’;

Στη θεατρική, δραματοποιημένη απόδοση του βιβλίου του Guenassia, οι σιωπές συνομιλούν με το δέος…Ναι, και οι σιωπές εξαιρετικής ερμηνείας…Οσα μπορεί να μαρτυρήσει ένας…βουβός(;) πίνακας!.. Τι σύμπαν αποριών, συναισθημάτων, συνειρμών δεν γεννούν οι πίνακες του Β.Γκογκ; Του καλλιτέχνη, που πρέσβευε πως ‘’ο άνθρωπος είναι ξένος πάνω στη γη και η ζωή του ένα ταξίδι, που το συνταράζουν θύελλες’’… Αυτές οι ουράνιες θύελλες-δίνες δεν απεικονίζονται, άραγε, στην τεχνοτροπία του και σε βαθμό … ρουφήχτραςστην ‘’έναστρη νύχτα’’;Χρησιμοποιώντας, κυρίως, το πράσινο, το μπλε και το κιτρινόχρυσο, αποπνέει κάποια ελπίδα…

Και για τη Μαργκερίτ (την τελευταία -τραγικά καθοριστική;- σχέση του ζωγράφου) ‘’ο σπορέας’’, ως θεριστής, είναι σύμβολο της ελπίδας και της ανάστασης και το δεμάτι με τα στάχυα, κάτω από τον χρυσαφένιο ήλιο θερίζει τους καρπούς της αιωνιότητας’’. Συμπληρώνοντας τη διαπίστωση του ζωγράφου πως ‘’η δύναμη της τέχνης είναι ένας σπόρος, ένας τρόπος να φαντάζεσαι καλύτερο τον κόσμο’’… Μόνον έτσι μπορούσε να ζήσει. Ο Β. Γκογκ, αναζητώντας τον καλύτερο κόσμο, όπως του υπαγόρευε η παιδεία του…‘’Η τέχνη’’, διετράνωνε,‘’είναι θρησκεία και ο Χριστός ήταν καλλιτέχνης’’… Και, συνεχώς, κάτω από τον, άλλοτε, υπερφωτεινό και, άλλοτε, πιο σκοτεινό προβολέα, με τον οποίο φωτίζει ο ζωγράφος τα έργα του, αποκαλύπτονται οι βαθειές ρίζες μιας ουσιώδους χριστιανικής πεποίθησης και αναζήτησης τέτοιου τρόπου ζωής. Ενας ζωγράφος, κατ’ έργο και ουσίαν, διαποτισμένος από τις χριστιανικές αρχές, δεν μπορούσε παρά να σημαίνει ο Χριστός,γι’ αυτόν, τον Παμμέγιστο Καλλιτέχνη!… Οι τελευταίες 40 ημέρες του διάσημου ζωγράφου και ο μυστηριώδης θάνατός του ‘’καταγράφονται’’και, μέσα από το ‘’Το βαλς των δέντρων και του ουρανού’’,   καταλήγουν, σε μια άλλη, πιθανή αλήθεια απ’ αυτήν, την οποία γνωρίζαμε περί αυτοκτονίας του…Περιγράφεται ένα από τα πιο υπερδημιουργικά διαστήματα της ζωής του ζωγράφου (το 40ήμερο, κατά το οποίο φιλοτέχνησε 70 από τα αριστουργήματά του και αξιώθηκε να ζήσει ένα θυελλώδες ρομάντζο), σε σημείο… Σε σημείο;;;…Να μας κάνει ν’ ακουμπήσουμε ερωτήματα, όπως: Οι πίνακες του Βαν Γκογκ, που δημοπρατούνται για εκατομμύρια και εκτίθενται στα μεγαλύτερα μουσεία, παγκοσμίως, είναι, πράγματι, όλοι αυθεντικοί; Και το πιο σημαντικό: Η αλήθεια για τον θάνατο του Βαν Γκογκ είναι, όντως, αυτή που γνωρίζουμε;Πόσο έγινε πράξη η φράση του ίδιου του ζωγράφου ‘’είσαι το πεπρωμένο του άλλου’’;…Τυχαίο ότι ακούγεται στην παράσταση πως ’’εκείνα που μας καθορίζουν, είναι εκείνα που δεν επιλέγουμε’’;… Πόσες ακραίες καταστάσεις είχε ζήσει; Είναι καταγεγραμμένη η κόντρα του με τον άλλο τεράστιο ιμπρεσιονιστή, Π. Γκωγκέν, σε σημείο, όπως είχε φημολογηθεί, να προσπαθήσει να τον σκοτώσει, αλλά, μετά από τις τύψεις του, κατέληξε να κόψει μέρος του αφτιού του! Πώς οδηγήθηκε, άραγε, σε αυτή την ακραία πράξη – αν είναι, βέβαια, αλήθεια!- όντας έμπλεος από τις χριστιανικές αξίες και αρχές;… Που, όπως κήρυττε:‘’Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τέχνη από το ν’ αγαπάς τους ανθρώπους’’!….

Είναι επίτευγμα μια παράσταση να περικλείει και να συνδυάζει αρμονικά τις τέχνες συναισθησιακά (λέξη για την οποία η Ελ. Ερήμου καμαρώνει κι ας την παίδεψε να την εντοπίσει, για να πετύχει την ακριβή απόδοση της ανταλλαγής των τεχνών)…Ξεδιπλώνεται η μία, με αφορμή κι έναυσμα την άλλη, ωσάν ένας ατέρμονος μεταξύ τους διάλογος. Σαν να στρώνει η μία το χαλί στην άλλη από σεβασμό, για ν’ ανταπαντήσει στην πρόσκλησή της και να γεννήσει το δικό της παιδί γεμάτο από γονίδια των άλλων τεχνών… Αυτή η σύμπραξη όλων των τεχνών σε ένα αγκάλιασμα, αυτή η μαγική συνύπαρξη, η ‘’συναισθησία’’ των τεχνών αποδίδεται, αριστοτεχνικά, στην παράσταση! Και μέσα από τις ’’κινούμενες’’ κυκλικές-κυκλωτικές-σαν δίνες πινελιές των έργων του Β. Γκογκ…Εχοντας την αίσθηση πως κινδυνεύεις να σε ρουφήξει η ‘’έναστρη νύχτα’’ του σε μια απ’ τις χρυσές δίνες-άστρα του…Να σε ρουφήξει το στροβιλώδες μπλε του δικού του ουρανού… Συνεχής, επί σκηνής, ποίηση μέσω των πινάκων του Βαν Γκογκ. Εκστασιασμένη η Μαργκερίτ από το μέγεθος του έργου του ζωγράφου, τολμά να πει πως ‘’ο Βαν Γκογκ ζωγράφισε τον κόσμο ωραιότερο απ’ ό,τι τον έπλασε ο Θεός’’…Ακόμη κι όταν ομολογεί πως ’’ο περίπατος στο χείλος της καταστροφής με βρίσκει ήρεμη’’…

Όταν ο Β. Γκογκ εκμυστηρεύεται ότι η τέχνη πρέπει να απεικονίζει συναισθήματα και ότι ο ίδιος δουλεύει, για να μην υποφέρει και πως ακόμη και στον ύπνο του ζωγραφίζει, καταλαβαίνουμε τι τεράστιο πόνο και απίστευτη οδύνη ζούσε ο καλλιτέχνης, που προσπαθούσε να μορφοποιήσει, όχι το εκτός του, μάλλον ποτέ το εκτός, αλλά, πάντα, το εντός του χάος. Να βρει τρόπο να αποτυπώσει κάτι άυλο, εντός του, που τον παίδευε, ψάχνοντας λύσεις, για να το εξωτερικεύσει, ώστε να μην τον βασανίζει εγκλωβισμένο μέσα του. Τι άλλο είναι οι  στροβιλώδεις πινελιές, που διαφεντεύουν τα έργα του Β.Γκογκ, από προσπάθεια αποτύπωσης αυτού του αγώνα, της μάχης να δει το χάος του – μορφοποιημένο, πια – το φως του ήλιου, να σταματήσει να τον βασανίζει στα εντός σκοτάδια!…

Και πώς να σχεδιάσεις σε ένα τελάρο, πού να βρεις τα χρώματα, ποια είναι εκείνα τα πινέλα, που θα αποδώσουν αυτό, όχι που βλέπεις, αλλά το θηριώδες, που αισθάνεσαι; Γιατί αυτή είναι και η μόνη αλήθεια του πραγματικού καλλιτέχνη, που περιμένει το κοινό… ‘’Μη ζωγραφίζεις αυτό που βλέπεις, αλλά αυτό που αισθάνεσαι’’… Αλλιώς, ’’δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να βουλιάζεις στο τίποτα! … Θέλω να ζωγραφίζω αυτό που αισθάνομαι και να αισθάνομαι αυτό που ζωγραφίζω!… Άλλωστε, η δύναμη της τέχνης είναι ένας σπόρος’’…

Έτσι, ο καλλιτέχνης βρίσκει λύση και διέξοδο στην απεικόνιση της εσωτερικής του αλήθειας. Είναι οι πινελιές, είναι η νέα τεχνοτροπία! Ακόμη κι αν το σύγχρονο κοινό δεν είναι έτοιμο για τις μεγάλες του αποκαλύψεις… Ναι, ο ίδιος, ο Β. Γκογκ το ξέρει, ενδόμυχα. Ηταν απόλυτα προφητικός – είναι, άραγε, τραγωδία ή παρηγοριά αυτή η ενστικτώδης γνώση; – ο μετα-ιμπρεσιονιστής για τον ίδιο του τον εαυτό: ’’Μπορεί ο Θεός να με έκανε ζωγράφο, γι’ αυτούς που δεν έχουν γεννηθεί ακόμη’’…

Τεράστιο θέμα η μετά θάνατον φήμη ή και αναγνώριση, όπως επεσήμανε ο γιατρός του Β.Γκογκ, Γκασέ: ‘’Σε όλη μου τη ζωή γιατρεύω ανθρώπους…Όμως, αυτοί οι άνθρωποι, κάποτε, πεθαίνουν. Τι ωφελεί, που τους γιάτρεψα; Ενώ, το δικό σας έργο θα γιατρέψει πολλούς ανθρώπους. Θα δίνει χαρά και παρηγοριά μέσα στους αιώνες…Η δική σας ζωή δεν θα τελειώσει ποτέ’’!…

Ο Β. Γκογκ, όπως ο Νταλί, ο Πικάσσο και τόσοι άλλοι τρανοί αποτυπωτές της εσωτερικότητάς τους, για μένα, είναι σαν  ν’ ανακαλύπτουν νέους ‘’καλλιτεχνικούς νόμους’’, βγαλμένους από τα έγκατα της δικής τους αλήθειας, που ξεβράζονται στα βράχια του καβαλέτου, με σωσίβιο το πινέλο κι ελπίδα τα χρώματα!…Και μετά από εσώτερες περιπετειώδεις διεργασίες, μας τους παρουσιάζουν…Είναι ξεχωριστοί, γιατί είναι ‘’νομοθέτες’’, εκπλήσσοντάς μας για τις νέες αποτυπώσεις των αληθειών τους, που πηγάζουν όλες από το ίδιο καβαλέτο, τα ίδια χρώματα κι,όμως, τόσο διαφορετικούς ήλιους να φωτίζουν τις ψυχές μας μέσα απ’ τα έργα τους…

Η παράσταση ‘’Το βαλς των δέντρων και του ουρανού’’, όντως, δονείται από συγκινησιακούς κραδασμούς, που σκορπά η ζωή ενός φωτισμένου καλλιτέχνη, που έζησε όλη την κλίμακα των χαρακτηρισμών, από εκείνη του ψυχοπαθούς έως του μεγαλοφυούς, για να πείσει πως<<ο άνθρωπος είναι ξένος πάνω στη γη και η ζωή του ένα ταξίδι, που το συνταράζουν οι ‘’θύελλες’’>>…

Ειδική εκδήλωση προς τιμήν του πολυμεταφρασμένου συγγραφέα,Jean-Michel Guenassia, με αφορμή την παράσταση του βιβλίου του ‘’το βαλς των δέντρων και του ουρανού’’, θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 15 Μαρτίου, στις 19.00, στο θέατρο ‘’Γκλόρια’’.

«Το βαλς των δέντρων και του ουρανού» του Jean-Michel Guenassia

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Σε Παγκόσμια Πρώτη

Συντελεστές

Κείμενο: Jean-MichelGuenassia
Μετάφραση: Ειρήνη Αποστολάκη
Θεατρική Απόδοση: Ελένη Ερήμου
Κώστας Παπαπέτρου
Δραματουργία: Αντώνης Γαλέος
Σκηνοθεσία: MichaelSeibel
Σκηνικό, Κοστούμια: Λαμπρινή Καρδαρά
Μουσική: Κώστας Χαριτάτος
Κίνηση: Έλενα Κουρκούλη
Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
MotionGraphics Βαγγέλης Καλαϊτζής –
Βοηθός σκηνοθέτη: Γιάννης Μπόγρης
ArtWork: Λουκάς Μελάς
Φωτογραφίες: Γιώργος Καλφαμανώλης
Παραγωγή: ΦΙΛΟΘΕΑΤΟΝ ΑΕ

Ερμηνεύουν

Ελένη Ερήμου
Δημήτρης Καλαντζής
Αντώνης Ραμπαούνης
Ελένη Δαφνή
Γιάννης Μπόγρης

ΘΕΑΤΡΟ “ΓΚΛΟΡΙΑ” (ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 7)

Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Παρασκευή 21:00 – Σάββατο 21:00-Κυριακή 19:15, ως &τις 21/4.

(Ε. Ερήμου, Δ. Καλαντζής, Ε. Δαφνή, Α. Ραμπαούνης, Γ. Μπόγρης)