Σοφία ΜπασκάκηΟ Βαγγέλης Παπαθανασίου, ήταν ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες μουσικοσυνθέτες με διεθνή καριέρα και τιμήθηκε με βραβείο Όσκαρ.
Οι «Δρόμοι της Φωτιάς» είναι ίσως η πιο αναγνωρίσιμη μουσική του Vangelis, όπως ήταν γνωστός στο εξωτερικό ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, για την οποία βραβεύτηκε με Όσκαρ στις 31 Μαρτίου 1982, το οποίο όμως δεν παρέλαβε.
Ο αυτοδίδακτος Βαγγέλης Παπαθανασίου ξεκίνησε από την Ελλάδα και τους Aphodite’s Child, μαζί με τον Ντέμη Ρούσο και κατέκτησε τον κόσμο και τον διεθνή σεβασμό.
Πρωτοπόρος της ηλεκτρονικής μουσικής, σε μια εποχή που η σχετική τεχνολογία μόλις αναπτυσσόταν, είχε επίσης επενδύσει μουσικά πλήθος άλλων κινηματογραφικών ταινιών όπως: Blade Runner, 1492: Χριστόφορος Κολόμβος, Αλέξανδρος, Ελ Γκρέκο κ.ά. Έχει συνεργαστεί με τον Ντέμη Ρούσο, την Ειρήνη Παππά και τον Γιον Άντερσον.
Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, κατά τη διάρκεια της σπουδαίας καριέρας του έλαβε δεκάδες διακρίσεις και σημαντικά βραβεία.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη διάκριση ήταν αναμφίβολα το Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής για την ταινία του 1981 «Οι Δρόμοι της Φωτιάς» (Chariots of Fire) που του απονεμήθηκε στις 31 Μαρτίου του 1982.
Τον Απρίλιο του 1982 είχε μιλήσει για τη βράβευσή του αυτή στα «Νέα» και τον Γιώργο Λιάνη:
«Αισθάνομαι ότι το Όσκαρ είναι της Ελλάδας. Δεν είναι προσωπικό βραβείο. Αλλά και η χαρά μου της Ελλάδας είναι. Δεν είναι μια προσωπική χαρά μόνο».
Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έγραψε και ηχογράφησε τη μουσική της ταινίας του Χιου Χάντσον, στο νέο του στούντιο στο Λονδίνο, κάνοντας μάλιστα κάτι ιδιαίτερα τολμηρό ιδιαίτερα για την εποχή.
Ο συνθέτης από τον Βόλο ήταν γνωστός και με τους δύο συντελεστές της ταινίας.
Με τον Χάτσον είχε συνεργασθεί σε διαφημιστικά και ντοκιμαντέρ, ενώ ο Πάτναμ είχε χρησιμοποιήσει κομμάτια του στην ταινία του Άλαν Πάρκερ «Το Εξπρές του Μεσονυχτίου» στην οποία ήταν παραγωγός.
Για τους «Δρόμους της Φωτιάς» χρησιμοποίησε ηλεκτρονικούς ήχους τολμώντας να συνθέσει μια μουσική σύγχρονη που να συμβιβάζεται με την εποχή της ταινίας.
Η ταινία εξιστορεί την προσπάθεια τριών Βρετανών δρομέων στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924 στο Παρίσι.
Ιδιαίτερα η μουσική των τίτλων έναρξης θεωρείται από τις κορυφαίες και δημοφιλέστερες στιγμές στην ιστορία της κινηματογραφικής μουσικής και έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον σε ταινίες και τηλεοπτικά σόου.
Το «Chariots of Fire» άγγιξε την πρώτη θέση των αμερικανικών τσαρτ όπου παρέμεινε για μια εβδομάδα.
Είναι το μοναδικό έργο από Έλληνα καλλιτέχνη που σκαρφάλωσε στην κορυφή των τσαρτ των ΗΠΑ.
«Κάποτε ο Vangelis είπε ότι το μουσικό κομμάτι, που του χάρισε ένα Όσκαρ και ήταν στην κορυφή των charts για εβδομάδες, ήταν εν μέρει ένας φόρος τιμής στον πατέρα του, ο οποίος ήταν δεινός ερασιτέχνης δρομέας», αναφέρει στο τηλεγράφημά του το Reuters, την ημέρα του θανάτου του Βαγγέλη Παπαθανασίου.
«Είναι απλώς ένα άλλο μουσικό κομμάτι», είπε σε μια συνέντευξή του, συνεχίζει το πρακτορείο.
Στην τελετή απονομής των βραβείων Όσκαρ, η ταινία ήταν υποψήφια για επτά βραβεία Όσκαρ, από τα οποία απέσπασε τέσσερα, μεταξύ των οποίων αυτό της Καλύτερης Μουσικής για τη σύνθεση του Παπαθανασίου.
Την ανακοίνωση την βραδιά των Όσκαρ έκαναν η Κάθλιν Τέρνερ και Γουίλιαμ Χαρτ οι οποίοι και παρέλαβαν το βραβείο καθώς ο μουσικοσυνθέτης δεν βρισκόταν στον χώρο.
Όπως είχε πει σε συνέντευξή του κοιμόταν τη στιγμή της βράβευσης και έμαθε τα νέα την επόμενη ημέρα.
Υποψήφιοι μαζί με τον έλληνα μουσικό ήταν ο Τζον Γουίλιαμς, ο Ράντι Νιούμαν, ο Ντέιβ Γκρούζιν και ο κορυφαίος Άλεξ Νορθ.
Παρόλα αυτά ο Βαγγέλης Παπαθανασίου επιβεβαίωσε τα προγνωστικά της εποχής και κέρδισε το χρυσό αγαλματίδιο.
Σημειώνεται ότι για τη μουσική των Δρόμων της Φωτιάς, ο Βαγγέλης Παπαθανασίου δέχθηκε μήνυση από τον Σταύρο Λογαρίδη ο οποίος έχει φύγει από τη ζωή.
Ο Λογαρίδης ισχυρίστηκε ότι ο διεθνούς φήμης συνθέτης έκλεψε τη μουσική από τη σύνθεση που είχε κάνει ο ίδιος για την ταινία «Μενεξεδένια Πολιτεία».
Το Φεβρουάριο του 1987, δικαστήριο του Λονδίνου είχε απαλλάξει τον Παπαθανασίου από την κατηγορία.
Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 79 ετών στις 17 Μαΐου 2022. Ο Vangelis νοσηλευόταν με κορονοϊό σε νοσοκομείο της Γαλλίας.
Ο Guardian μετέδωσε επίσης την είδηση για τον χαμό του μεγάλου συνθέτη, μιλώντας για τον «μουσικό του οποίου το συνθετικό έργο έφερε τεράστια δραματική τέχνη στα soundtrack ταινιών».
Ένα μεγάλο μέρος των συνθέσεων του Παπαθανασίου δημιουργήθηκαν για να πλαισιώσουν κινηματογραφικές παραγωγές ως σάουντρακ, όπως ταινίες μυθοπλασίας, ντοκιμαντέρ και τηλεοπτικές παραγωγές.
Από τις πιο γνωστές είναι: Ο αγνοούμενος (Missing, 1982) του Έλληνα σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, το Blade Runner (Μπλέιντ Ράνερ: Ομάδες Εξόντωσης, 1982) ταινία επιστημονικής φαντασίας του Ρίντλεϊ Σκοτ, Η ανταρσία του Μπάουντυ (1984) του Ρότζερ Ντόναλτσον.
Francesco (1989) της Liliana Cavani, 1492: Χριστόφορος Κολόμβος (1492 – Conquest of Paradise, 1992) για το οποίο απέσπασε το βραβείο Echo Awards, αλλά και το βραβείο του Χρυσού Λέοντα.
Τα μαύρα φεγγάρια του έρωτα (Bitter Moon, 1992) του Ρόμαν Πολάνσκι, Καβάφης (1996) του Γιάννη Σμαραγδή, Αλέξανδρος (Alexander, 2004) του Όλιβερ Στόουν, Ελ Γκρέκο (2007) του Γιάννη Σμαραγδή.
Τέλος αξίζει να πούμε ότι ο γνώριμος ήχος του δελτίου ειδήσεων της ΕΡΤ, από τη δεκαετία του ’80, φέρει κι αυτός τη σφραγίδα του Βαγγέλη Παπαθανασίου.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας
1492: Οι βασιλείς της Ισπανίας, Φερδινάνδος και Ισαβέλλα, εκδίδουν το διάταγμα της Αλάμπρας, με το οποίο διατάσσονται οι 150.000 Εβραίοι που ζουν στη χώρα, είτε να μεταστραφούν στο Χριστιανισμό, είτε να εγκαταλείψουν την Ισπανία.
1821: Ο Αθανάσιος Διάκος υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στη Λιβαδειά.
1833: Ο Τούρκος φρούραρχος των Αθηνών, Οσμάν Εφέντης, παραδίδει την Ακρόπολη στον Βαυαρό ταγματάρχη Πάλιγκαν και στον υπολοχαγό Χριστόφορο Νέζερ. Οι Οθωμανοί αποχωρούν οριστικά από την Αθήνα.
1889: Γίνεται η επίσημη τελετή εγκαινίων του Πύργου του Άιφελ.
1901: Η εταιρεία Ντέμλερ κατασκευάζει το πρώτο αυτοκίνητο Μερσέντες.
1906: Ιδρύεται ο Διακολλεγιακός Αθλητικός Σύνδεσμος των Ηνωμένων Πολιτειών (αργότερα Εθνικός Κολλεγιακός Αθλητικός Σύνδεσμος) προκειμένου να θέσει κανόνες για τα κολλεγιακά αθλήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
1917: Οι Παρθένοι Νήσοι περιέρχονται στην κυριαρχία των ΗΠΑ, αφού καταβάλλονται 25 εκατομμύρια δολάρια στη Δανία.
1918: Εφαρμόζεται για πρώτη φορά στις ΗΠΑ η θερινή ώρα.
1920: Ο Αδόλφος Χίτλερ εγκαταλείπει τον Γερμανικό Στρατό, όπου υπηρέτησε έξι χρόνια.
1946: Διεξάγονται στην Ελλάδα οι πρώτες μεταπολεμικές εκλογές, από τις οποίες απέχει το ΚΚΕ. Το Λαϊκό Κόμμα κερδίζει 250 έδρες, ενώ η χώρα μπαίνει σε τροχιά εμφυλίου πολέμου.
1946: Ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης ανακηρύσσεται αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος.
1947: Η Στρατιωτική Διοίκηση Δωδεκανήσων παραδίδεται από τους Βρετανούς στον αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη. Αρχίζει η μεταβατική περίοδος ενσωμάτωσης στην Ελλάδα.
1949: Η Νέα Γη ενσωματώνεται στον Καναδά.
1964: Λήγει η μεγαλύτερη και δαπανηρότερη απεργία των εφημερίδων στην ιστορία της Νέας Υόρκης, που διήρκεσε 114 ημέρες.
1970: Οκτώ μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης «Γιαπωνέζικος Κόκκινος Στρατός» καταλαμβάνουν αεροπλάνο των Ιαπωνικών Αερογραμμών με 129 επιβάτες, κραδαίνοντας σπαθιά σαμουράι και μία χειροβομβίδα. Θα τους ελευθερώσουν λίγες ώρες αργότερα.
1980: Πεθαίνει ο Τζέσε Όουενς στην Αριζόνα. Υπήρξε η κυρίαρχη φυσιογνωμία των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου, ταπεινώνοντας τον Αδόλφο Χίτλερ και την άρια φιλοσοφία των ναζί με τα χρυσά ολυμπιακά του μετάλλια. Όταν ρωτήθηκε πως ένιωσε που ο Χίτλερ αρνήθηκε να τον συγχαρεί επειδή ήταν μαύρος απάντησε ότι, ούτε ο πρόεδρος των ΗΠΑ τον συνεχάρη για την επιτυχία του. Προς τιμήν του θα αθλοθετηθεί από το 1981 διεθνές ετήσιο βραβείο για τον καλύτερο αθλητή του στίβου.
1982: Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου κερδίζει το Όσκαρ για τη μουσική επένδυση του φιλμ «Δρόμοι της Φωτιάς» (Chariots of Fire), που αναφέρεται στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού το 1924.
1991: Η οργάνωση 17 Νοέμβρη πραγματοποιεί επίθεση με αντιαρματική ρουκέτα στο ξενοδοχείο «Πεντελικόν», στην Κηφισιά.
1992: Τα Όσκαρ καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, προσαρμογής σεναρίου, πρώτου γυναικείου στην Τζόντι Φόστερ και πρώτου ανδρικού ρόλου, στον Άντονι Χόπκινς αποσπά η ταινία «Η Σιωπή των Αμνών».
1995: Στη Ρουμανία, Airbus της εταιρίας ΤΑΡΟΜ, συντρίβεται λίγο μετά την απογείωσή του από το αεροδρόμιο του Βουκουρεστίου, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι 59 επιβάτες του.
Γεννήσεις
250 – Κωνστάντιος Α’ Χλωρός, Ρωμαίος αυτοκράτορας
356 – Αιλία Φλασίλα, Ρωμαία αυτοκράτειρα
822 – Αλ-Μουταβάκιλ, χαλίφης των Αββασιδών
1360 – Φιλίππη του Λάνκαστερ, βασίλισσα της Πορτογαλίας
1373 – Αικατερίνη του Λάνκαστερ, βασίλισσα της Καστίλης
1499 – Πάπας Πίος Δ’
1519 – Ερρίκος Β’, βασιλιάς της Γαλλίας
1596 – Ρενέ Ντεκάρτ, Γάλλος φιλόσοφος, μαθηματικός και συγγραφέας
1685 – Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, Γερμανός συνθέτης
1718 – Μαριάννα Βικτωρία των Βουρβόνων, βασίλισσα της Πορτογαλίας
1723 – Φρειδερίκος Ε’, βασιλιάς της Δανίας
1732 – Γιόζεφ Χάυντν, Αυστριακός συνθέτης
1752 – Πανούτσος Νοταράς, Έλληνας πολιτικός
1841 – Άχμεντ Ουράμπι, Αιγύπτιος στρατιωτικός
1846 – Φωκίων Νέγρης, Έλληνας πολιτικός
1872 – Αλεξάνδρα Κολοντάι, Ρωσίδα πολιτικός
1890 – Ουίλιαμ Λόρενς Μπραγκ, Βρετανός φυσικός
1904 – Σαμ Ζίμπαλιστ, Αμερικανός κινηματογραφικός παραγωγός
1905 – Ρόμπερτ Στίβενσον, Άγγλος σκηνοθέτης
1909 – Ρομπέρ Μπραζιγιάκ, Γάλλος συγγραφέας
1914 – Οκτάβιο Πας, Μεξικανός διπλωμάτης και συγγραφέας
1926 – Τζον Φόουλς, Άγγλος συγγραφέας
1934 – Κάρλο Ρούμπια, Ιταλός φυσικός
1934 – Ρίτσαρντ Τσάμπερλεϊν, Αμερικανός ηθοποιός
1939 – Ζβιάντ Γκαμσαχούρντια, Γεωργιανός πολιτικός
1948 – Αλ Γκορ, Αμερικανός πολιτικός
1955 – Άνγκους Γιανγκ, Αυστραλός κιθαρίστας
1962 – Γιώργος Στεφανόπουλος, Έλληνας πυγμάχος και προπονητής
1970 – Αλένκα Μπράτουσεκ, Σλοβένα πολιτικός
1971 – Δημήτρης Ασσιώτης, Κύπριος ποδοσφαιριστής
1971 – Γιούαν ΜακΓκρέγκορ, Σκωτσέζος ηθοποιός
1972 – Χρήστος Πολυχρονίου, Έλληνας σφυροβόλος
1975 – Μάκης Δρελιώζης, Έλληνας καλαθοσφαιριστής
1983 – Βλάσης Μάρας, Έλληνας γυμναστής
1986 – Πάουλο Μασάδο, Πορτογάλος ποδοσφαιριστής
1990 – Μπαλάς Μεγιέρι, Ούγγρος ποδοσφαιριστής
Θάνατοι
1204 – Ελεονώρα της Ακουιτανίας, βασίλισσα της Γαλλίας και της Αγγλίας
1340 – Ιβάν Α’, μέγας δούκας της Μόσχας
1547 – Φραγκίσκος Α’, βασιλιάς της Γαλλίας
1621 – Φίλιππος Γ’, βασιλιάς της Ισπανίας
1671 – Λαίδη Άννα Χάιντ, δούκισσα της Υόρκης
1727 – Ισαάκ Νεύτων, Άγγλος φυσικός
1837 – Τζον Κόνσταμπλ, Άγγλος ζωγράφος
1855 – Σαρλότ Μπροντέ, Αγγλίδα συγγραφέας
1869 – Αλάν Καρντέκ, Γάλλος παιδαγωγός
1898 – Ελέανορ Μαρξ, Αγγλίδα ακτιβίστρια
1917 – Έμιλ φον Μπέρινγκ, Γερμανός ιατρός
1943 – Πάβελ Μιλιουκόφ, Ρώσος πολιτικός
1961 – Πύρρος Σπυρομήλιος, Έλληνας στρατιωτικός
1970 – Σεμιόν Τιμοσένκο, Σοβιετικός στρατιωτικός
1971 – Κωνσταντίνος Λαμπριανίδης, Έλληνας πολιτικός
1980 – Τζέσε Όουενς, Αμερικανός αθλητής
1982 – Γεώργιος Πονηρίδης, Έλληνας συνθέτης
1988 – Λιλάντα Λυκιαρδοπούλου, Ελληνίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια
1991 – Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, Έλληνας ιστορικός και πολιτικός
1994 – Λεόν Ντεγκρέλ, Βέλγος πολιτικός
1995 – Selena (κατά κόσμον Σελένα Κιντανίγια-Πέρες), Αμερικανίδα τραγουδίστρια
1996 – Γεώργιος Βλάχος, Έλληνας ακαδημαϊκός
2008 – Ζυλ Ντασέν, Αμερικανός σκηνοθέτης
2009 – Ραούλ Αλφονσίν, Αργεντινός πολιτικός
2013 – Ρόνι Ρέι Σμιθ, Αμερικανός αθλητής
2014 – Έντμοντ Άντριου Χάρτζο, Αμερικανός κρυπτογράφος
2016 – Χανς-Ντίτριχ Γκένσερ, Γερμανός πολιτικός
2016 – Ίμρε Κέρτες, Ούγγρος συγγραφέας
2016 – Ζάχα Χαντίντ, Ιρακινή αρχιτέκτονας
2017 – Τζέιμς Ρόζενκουιστ, Αμερικανός καλλιτέχνης
