Σοφία ΜπασκάκηΣαν σήμερα 13 Μαϊου 1982 «φεύγει» σε ηλικία 92 ετών η Δέσποινα Αχλαδιώτη, η οποία μένει στην ιστορία ως η Κυρά της Ρω, καθώς επί 40 χρόνια ύψωνε τη γαλανόλευκη στην ακριτική νησίδα, όπου είχε εγκατασταθεί με τον άντρα της από το 1924.
Το όνομά της έγινε σύμβολο. Σημείο αναφοράς γενναιότητας και πατριωτισμού. Μια γυναίκα με πρόσωπό τσαλακωμένο από τις αντιξοότητες, με ένα κορμί ζαρωμένο από τα χρόνια και τη δύσκολη ζωή, αλλά με βλέμμα πεντακάθαρο και καρδιά αγνή, στο μικρό της νησάκι.
Η κυρά της Ρω, ή κατά κόσμον Δέσποινα Αχλαδιώτη, ύψωνε κάθε μέρα για 34 (κατά άλλους για 40) χρόνια την ελληνική σημαία μια ανάσα από τα τουρκικά παράλια. Σε ένα μέρος άγονο, αφιλόξενο, που μόνο λίγο χορτάρι φύτρωνε στο χώμα. Σε μια μικρή βραχονησίδα που ήταν το σπίτι της, η άκρη της πατρίδας που λάτρευε.
Έμεινα μόνη μου το 1943 στο Καστελόριζο με την τυφλή μου μάνα, όταν έφευγαν όλοι οι κάτοικοι του νησιού στη Μέση Ανατολή και στην Κύπρο. Με την Ελληνική σημαία υψωμένη και την αγάπη για την Ελλάδα βαθιά ριζωμένη μέσα μου πέρασα όλες τις κακουχίες.
Η Ρω βρίσκεται 4 μίλια δυτικά από το Καστελόριζο και σε απόσταση 12 μιλίων από τις τoυρκικές ακτές. Ονομάζεται και Άγιος Γεώργιος, ή αρχαία Ρώγη ή Ρόπη. Εκεί πήρε την απόφαση να μείνει με το σύζυγό της η Δέσποινα Αχλαδιώτη το 1924. Το Καστελόριζο και τα γύρω νησιά είχαν γεμίσει πρόσφυγες. Στη Ρω ζούσαν τότε λιγοστές οικογένειες. Άγονο μέρος, δεν ήταν για όλους. Η Δέσποινα με τον άντρα της δε δίστασαν.
Παρέα με λίγα ζώα για να καλύπτουν τις ανάγκες τους, πήραν όσα υπάρχοντα είχαν και εγκαταστάθηκαν στη Ρω. Η πρώτη φορά που η Δέσποινα Αχλαδιώτη ύψωσε τη σημαία ήταν το 1927, όταν ξύπνησε ένα πρωί και είδε στην κορυφή του νησιού να κυματίζει η τουρκική σημαία. Πήγε στο σπίτι, άνοιξε το σεντούκι, πήρε ένα λευκό σεντόνι και μια γαλάζια κουρτίνα και έραψε τη γαλανόλευκη. Κατέβασε με τον άντρα της την τουρκική, τοποθετώντας στη θέση της τη νέα σημαία.
Έτσι η Δέσποινα άναψε φωτιά ώστε να ειδοποιήσει για βοήθεια τους ψαράδες στα καϊκάκια. Άργησαν πολύ να τη δουν όμως. Και τη φωτιά και τη Δέσποινα. Ο άντρας της πέθανε στο δρόμο για το νησί όπου θα του έσωζαν τη ζωή οι γιατροί. Και η Δέσποινα τον κήδεψε μόνη της. Και μόνη της τον έκλαψε.
Το 1943 επέστρεψε στη Ρω από το Καστελόριζο όπου έμεινε για λίγο, παίρνοντας μαζί της την τυφλή μητέρα της. Δύο γυναίκες μόνες στην κατοχή. Ήταν τότε που άρχισε να υψώνει κάθε πρωί την ελληνική σημαία και να την κατεβάζει το βράδυ. Από τη Ρω προσέφερε υπηρεσίες σε στρατιώτες του Ιερού Λόχου. Με “δυνατή φωνή και γοργή περπατησιά”, όπως την περιγράφει ο βιογράφος της Κυριάκος Χονδρός, δεν εγκατέλειψε ποτέ το νησί, ακόμα κι όταν το Καστελόριζο, που βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, το 1943, ερήμωσε σχεδόν από τους κατοίκους του, εκ των οποίων οι περισσότεροι εξαναγκάστηκαν στο δρόμο της προσφυγιάς.
“Τα ξερονήσια του Καστελόριζου και της Ρω τ’ αγαπώ. / Έμεινα μόνη μου το 1943 στο Καστελόριζο με την τυφλή μου μάνα, όταν έφευγαν όλοι οι κάτοικοι του νησιού στη Μέση Ανατολή και στην Κύπρο. Με την Ελληνική σημαία υψωμένη και την αγάπη για την Ελλάδα βαθιά ριζωμένη μέσα μου πέρασα όλες τις κακουχίες… …βέβαια η ζωή στη Ρω δεν είναι και τόσο ευχάριστη, αλλά νιώθεις πιο πολύ την Ελλάδα, χαμένος όπως είσαι στο πέλαγος, λίγες εκατοντάδες μέτρα από τις Τουρκικές ακτές. / Την Ελληνική Σημαία θέλω να μου τη βάλουν μαζί μου στον Τάφο.” είχε πει η ίδια.
Μετά τα γεγονότα του 1974, όπου Τούρκοι τοποθετούσαν κρυφά τη σημαία τους, η γυναίκα και το νησάκι της έγιναν γνωστά παντού.
Η Δέσποινα Αχλαδιώτη βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών (1975), το Πολεμικό Ναυτικό, τη Βουλή των Ελλήνων, το Δήμο Ρόδου, την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και άλλους φορείς. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έστειλε ναυτικό άγημα και αντιπροσωπεία του ΓΕΝ στο Καστελόριζο όπου, στις 23 Νοεμβρίου 1975, της απένειμε το μετάλλιο για την πολεμική περίοδο 1941-1944 για τις «προσφερθείσες εθνικές υπηρεσίες της», όπως ανέφερε η απόφαση του Υπουργού Άμυνας.
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών, σε νοσοκομείο της Ρόδου, στις 13 Μαΐου του 1982. Η σορός της μεταφέρθηκε στην Ρω και ετάφη κάτω από τον ιστό όπου ύψωνε τη σημαία.
Η ιστορία της γυναίκας-σύμβολο που πέθανε σαν σήμερα και ολόκληρη η θρυλική εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού για τη θρυλική προστάτρια της ακριτικής νήσου.
Όσα έγιναν σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο
1821: Η νίκη των επαναστατικών δυνάμεων στο Βαλτέτσι ανοίγει τον δρόμο για την κατάληψη της Τριπολιτσάς, στρατιωτικού και πολιτικού κέντρου της Πελοποννήσου (οπλαρχηγοί: Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, Ηλίας Μαυρομιχάλης, Ιωάννης Μαυρομιχάλης, Δημήτρης Πλαπούτας κ.ά.).
1890: Ο Νίκολα Τέσλα πατεντάρει την ηλεκτρική γεννήτρια.
1909: Γίνεται η εκκίνηση του 1ου Γύρου της Ιταλίας, που θα εξελιχθεί αργότερα σε μία από τις μεγαλύτερες διοργανώσεις της επαγγελματικής ποδηλασίας.
1912: Ο υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος πραγματοποιεί την πρώτη πτήση με στρατιωτικό αεροπλάνο στην Ελλάδα.
1916: Ξεκινά η εισβολή του Βουλγαρικού στρατού στη Μακεδονία κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, που είχε ως αποτέλεσμα τη βουλγαρική κατοχή ελληνικών εδαφών (1916-1918).
1917: Καταγράφεται το θαύμα της Φατίμα. Η Παναγία εμφανίζεται σε τρία βοσκόπουλα στο ομώνυμο χωριό της Πορτογαλίας. Από τότε, η περιοχή αποτελεί ένα από τα κυριότερα μέρη λατρείας της Καθολικής Εκκλησίας και κάθε χρόνο στη γιορτή της Παναγίας συρρέουν χιλιάδες πιστών από όλο τον κόσμο.
1931: Η ΔΟΕ, με πρόεδρο τον κόμη Ενρί Μπεγιέ Λατούρ του Βελγίου, ο οποίος διαδέχθηκε τον Πιερ ντε Κουμπερτέν, αποφασίζει να αναθέσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο με σκοπό την επανασύνδεση της Γερμανίας με τον υπόλοιπο κόσμο έπειτα από τον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1940: Ξεκινά η κατάκτηση της Γαλλίας από τη ναζιστική Γερμανία, καθώς τα γερμανικά στρατεύματα διασχίζουν τον ποταμό Μεύση.
1940: Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ εκφωνεί την πρώτη ομιλία του ως πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας στη Βουλή των Κοινοτήτων. Δηλώνει στους αντιπροσώπους ότι δεν έχει να προσφέρει «παρά αίμα, μόχθο, δάκρυα και ιδρώτα» και καλεί τη χώρα σε πόλεμο.
1941: Λίγο μετά τη γερμανική εισβολή, οι Αθηναίοι αρχίζουν να προμηθεύονται το ψωμί με δελτίο, ενώ οι ναζί αποκτούν το δικαίωμα να ταξιδεύουν δωρεάν με τον ηλεκτρικό.
1950: Ο Τζουζέπε Φαρίνα με Alfa Romeo 158 κερδίζει τον πρώτο αγώνα που διεξήχθη ποτέ για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Formula 1, στο Σίλβερστοουν της Αγγλίας, με μέση ωριαία ταχύτητα 90,96 μιλίων/ώρα.
1978: Καθιερώνεται η 35ετία για όλους τους εργαζόμενους, με πλήρη σύνταξη στα 58 χρόνια, επί πρωθυπουργίας Κωνσταντίνου Καραμανλή,
1981: Στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, στο Βατικανό, πραγματοποιείται η πρώτη αποτυχημένη δολοφονική απόπειρα εναντίον του πάπα Ιωάννη Παύλου B’ από τον Τούρκο «γκρίζο λύκο», Μεχμέτ Αλί Αγκτζά.
1982: «Φεύγει» σε ηλικία 92 ετών η Δέσποινα Αχλαδιώτη, η οποία μένει στην ιστορία ως η Κυρά της Ρω, καθώς επί 40 χρόνια ύψωνε τη γαλανόλευκη στην ακριτική νησίδα, όπου είχε εγκατασταθεί με τον άντρα της από το 1924.
1995: Οι νομοί της Κοζάνης και των Γρεβενών συγκλονίζονται από ισχυρό σεισμό 6,6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Προκαλούνται υλικές ζημιές, ιδίως σε παλιά κτίσματα, αλλά δεν υπάρχουν θύματα.
2004: Ο Αντώνης Σαμαράς ανακοινώνει τη διάλυση της «Πολιτικής Άνοιξης», του κόμματος που ίδρυσε στις 30 Ιουνίου του 1993.
2012: Τη μεγαλύτερη ανατροπή σε τελικό της Euroleague σημειώνει ο Ολυμπιακός, ο οποίος επιστρέφει από το -19 κόντρα στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας, επικρατεί με 62-61 χάρη σε καλάθι του Πρίντεζη, για να ανέβει στην κορυφή της Ευρώπης για δεύτερη φορά στην ιστορία του.
Γεννήσεις
1785 – Γεώργιος Σαχτούρης, υδραίος ναυμάχος του ’21
1883 – Γεώργιος Παπανικολάου, Έλληνας ιατρός, γνωστός παγκοσμίως για το «Τεστ Παπ».
1935 – Φώτης Μεταξόπουλος, Έλληνας χορευτής και χορογράφος
1961 – Ντένις Ρόντμαν, Αμερικανός καλαθοσφαιριστής και ηθοποιός
1969 – Νίκος Αλιάγας, Έλληνας τηλεπαρουσιαστής
1983 – Γιάγια Τουρέ, Ιβοριανός ποδοσφαιριστής
1986 – Ρόμπερτ Πάτινσον, Άγγλος ηθοποιός
Θάνατοι
1982 – Δέσποινα Αχλαδιώτη, Ελληνίδα αγωνίστρια
1988 – Τσετ Μπέικερ, Αμερικανός τραγουδιστής και μουσικός
1999 – Φρόσω Κοκκόλα, Ελληνίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια
2013 – Νίκη Τριανταφυλλίδη, Ελληνίδα ηθοποιός και σκηνοθέτης
2022 – Σέιχ Χαλίφα μπιν Ζάγεντ αλ Ναχίαν, πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και εμίρης του Άμπου Ντάμπι
