Από τη Θεοδώρα Δέδε

Πριν από…χρόνια, σε συνέντευξή μου με εξαίρετο ηθοποιό –φρικτά αδικοχαμένο αργότερα- είχα χρησιμοποιήσει τον τίτλο ‘’Από τη Δράμα -απ΄ όπου καταγόταν- στην…κωμωδία’’…Με τα τρέχοντα ρωσο-ουκρανικά γεγονότα, μου καρφιτσώθηκε ο συνοπτικότατος –δυστυχώς…- περιγραφικότατος τίτλος ‘’από την κωμωδία στην … τραγωδία!’’, τίτλος, που αφορά την πορεία του ηγέτη της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι…

Καταβάλλομαι…

Ποιος να έλεγε σε έναν ηγέτη τής…κωμωδίας και, μετέπειτα, μιας χώρας, πως θα μετατρεπόταν σε διαχειριστή-‘’συμπρωταγωνιστή’’ μιας…τραγωδίας;;;…Χωρίς να την προκαλεί ο ίδιος…Χωρίς να είναι στο ρεπερτόριό του, στο πρόγραμμά του…

Ποιος να έλεγε στον Ζελένσκι ότι, αν και επιδιδόταν σε κωμικούς ρόλους, η μοίρα θα του έμελλε ρεαλιστικό τραγικότατο ρόλο;;;…Και πως η ζωή θα…αντέγραφε την tv, μετατρέποντας τον, ρεαλιστικά, σε ‘’υπηρέτη του λαού’’;…Στον ανώτατο…υπηρέτη του λαού!!!…

Πού να ήξερε πως πιο κοντά του δεν θα ήταν η ‘’Λυσιστράτη’’, αλλά οι ‘’Πέρσες’’;… Όπου Ξέρξης, βάλτε Πούτιν…”Όταν ανθήσει η υπεροψία, καρποφορεί το στάχυ του ολέθρου και δάκρυα μόνο σού μένουν να θερίσεις”, υπογραμμίζει το φάντασμα του νεκρού Δαρείου. ‘’Πέρα, όμως, από την κατάχρηση εξουσίας και την ασέβεια, ύβρι στη συμπεριφορά του Ξέρξη συνιστά η πλημμελής εκτίμηση της δύναμης ενός κόσμου με μια ανώτερη μορφή πολιτικής οργάνωσης, τη δημοκρατία’’…

Εμβάλλομαι…

Ποιος να έλεγε στον Ζελένσκι ότι, εκτός από ένας ξεχωριστός, διαφορετικός ηγέτης χώρας -που, λάμποντας με το χιούμορ και τη σάτιρα, εξελέγη ως φωτεινή αχτίδα στο πισσοσκόταδο, που είχε σκορπίσει η διαφθορά στο ουκρανικό πολιτικό τοπίο- έμελλε να συνδιαδραματίσει συνταρακτικές αλλαγές στον χάρτη, στις συνειδήσεις, στο ξαναγράψιμο της ιστορίας;;;…Όλα αυτά, εκών άκων…Ρόλοι, που του ‘’φορτώθηκαν’’, που του φορέθηκαν’’, εκ…μοίρας; Εκ ρωσικών συμφερόντων;…Εκ…μοιραίων ρωσικών συμφερόντων;…

Καταβάλλομαι κι εμβάλλομαι…

Διότι, πάντα, σε τέτοιες ώρες –τέτοια λόγια…- εκτάκτου ανάγκης κρίνονται και επηρεάζονται και οι πέριξ σχέσεις…Γιατί ‘’ιστορία γράφουν οι παρέες’’, καθόλου τυχαίος και απολύτως σοφός και σαφής ο στίχος…με βάθος, μήκος, πλάτος…Αλλά και ο απλός κόσμος, με την ελαχιστότατη ενσυναίσθηση, πώς να μείνει απέξω απ’ όλο αυτό το σκηνικό του ολέθρου;;;…

Καταβάλλομαι κι εμβάλλομαι…Και δεν ξεχνώ…Κύπρο, Συρία, Γιουγκοσλαβία, Παλαιστίνη…

Κι ενώ η ειρήνη, επί 8 χρόνια, στην περιοχή τρεμόπαιζε σαν…ζελέ, περίμενε τον…Ζελένσκι του, για να…εξοβελισθεί!…Ίσως, ο Πούτιν να πίστευε πως, για τα κατακτητικά -απωθημένα- του σχέδια, θα είχε, απλά, αντίπαλο έναν…stand up comedian, που θα ήταν ετοιμοπόλεμος μόνο για τις χιουμοριστικοκαυστικές ατάκες του και θα είχε ετοιμοπαράδοτη τη χώρα του, την Ουκρανία, στα ρωσικά τζουντο-γυμνασμένα χέρια του…Αλλά ο κωμικός ηθοποιός φάνηκε αντάξιος των προσδοκιών, των δοκιμασιών, της τραγικής ρεαλιστικής σκηνής, στην οποία βρέθηκε πρωταγωνιστής…Αν και, για πρώτη φορά, πρωταγωνιστούσε σε…σενάριο, που δεν είχε γράψει ο ίδιος, ούτε ενέκρινε και μέσω του οποίου μοίρασε πλημμυρίδα δακρύων σ’ όλον τον φιλειρηνικό, κατά των εισβολών, κόσμο…

Καταβάλλομαι κι εμβάλλομαι…Αρρωσταίνω…

Τον Σεπτέμβριο του 1989, οι Scorpions δημιούργησαν – ασχέτως, αν δεν ήταν αυτή η αρχική τους πρόθεση…- τον…αντιπολεμικό τους ύμνο, το θρυλικό ‘’Wind of change’’, με ελπιδοφόρο μήνυμα για το τέλος των διενέξεων και των διχασμών…Η πλειονότητα τού κόσμου συνέδεσε το τραγούδι με την επανένωση της Γερμανίας και τις αλλαγές τής, τότε, Σοβιετικής Ένωσης…Κρίμα, που η Ρωσία τού Πούτιν μάς κάνει να της στερούμε την αφιέρωση για να την χαρίσουμε, αυτή το φορά, με μουλιασμένα μάτια, στην Ουκρανία…

Αλήθεια, επειδή έχω μανία με την ετυμολογία των λέξεων, με την…ψυχή τους, το βάθος τους, την αλήθεια τους, αναζήτησα την ετυμολογία τής λέξης ‘’Ουκρανία’’. Με την αρχική της έννοια, σημαίνει ‘’συνοριακή περιοχή’’. Έτσι εκλαμβάνεται από τους Ρώσους, καθώς και από Ουκρανούς, ξένους ιστορικούς, κ.α. Υποστηρίζεται από την Εγκυκλοπαίδεια της Ουκρανίας και το ετυμολογικό λεξικό τής ουκρανικής γλώσσας. Στη Ρωσία, το όνομα “Ουκρανία” θεωρείται ως υποκείμενο του ‘’οκράινα’’, δηλαδή ένα σύνορο (κράι), οπότε η Ελεύθερη Ουκρανία είναι γνωστή ως “σύνορα προς ελεύθερη εγκατάσταση”…

Τώρα;…Ποια ελεύθερη;;;…Ποια σύνορα;;;…

Καταβάλλομαι κι εμβάλλομαι…Με πεθαίνουν…

…Πολύ περισσότερο, όταν φέρνω στη μνήμη μου τα τραγικά, αποκαλυπτικότατα λεγόμενα στρατιώτη, άσχετου με τις τωρινές συνθήκες, αλλά προερχόμενου από τον πόλεμο στη Συρία, που τα εκμυστηρευόταν σε φιλικό του πρόσωπο…Συνέβη μόλις προχθές και τρελή τύχη -ατυχία;- μας έφερε δίπλα-δίπλα σε ένα βαγόνι τρένου…‘’Την ώρα τού πολέμου βλέπεις τον άλλο σαν…ζώο…Πείθεις τον εαυτό σου πως ζει στη…ζούγκλα, όπου θα κυριαρχήσει ο ισχυρότερος, ανάμεσα στα ζώα!…Άρα, πρέπει, οπωσδήποτε, να είσαι εσύ αυτός’’!!!… 

Όπως ακριβώς, χωρίς δεύτερη (πιο…ανθρώπινη!…) σκέψη κάνουν τα ζώα…Κάτι, δηλαδή, σαν ανθρώπινες…αγέλες;;;…Και αναρωτιέμαι ένα άτομο, που, πλάνα, αυτοπείθεται πως σκοτώνει ένα…ζώο κι όχι έναν άνθρωπο, πότε, πώς και τι τον κάνει να δει τον άλλο –πιθανόν και τον ίδιο του τον εαυτό!…- σε άλλες συνθήκες, πιο ειρηνικές, ως άνθρωπο; Μήπως αυτή η…αυταπάτη είναι αναγκαία ”τρέλα”, που επιτάσσει ο πόλεμος και δη ο επιθετικός;;;…Αλλά την…απεκδύεται κανείς, μετά το τέλος τού πολέμου ή μήπως η αποκτήνωση ή ακόμα και η ανάμνησή της συνεχίζει και, εν καιρώ ειρήνης, να του τρώει τα σωθικά; Γιατί το κτήνος είναι αήττητο, όταν βρίσκει τροφή να συντηρείται…

Το χειρότερο όλων, που δείχνει πως ο άνθρωπος, όταν αποκτηνώνεται, χάνει τον εαυτό του, το απέδειξε η συνέχεια της απάντησής του, σε εύλογο ερώτημα του φίλου του –που, προφανώς, δεν πίστευε στ’ αφτιά του: ‘’Πώς κοιμάσαι το βράδυ’’;…Στρατιώτης: ‘’Α, μια χαρά”!…(Αλλη μια…αναγκαία ψευδαίσθηση)…Για να έρθει μια απροσδόκητη συνέχεια, ολοκληρώνοντας την απάντησή του: ”ΟΟΟταν, κοιμάμαι’’…

Ηθελα να του έλεγα αυτού τού στρατιώτη: ”Είδες;…Ευτυχώς, κάτι…ανθρώπινο ζει ακόμα μέσα σου…Όχι, δεν ”είναι όλα μια χαρά!”, μέσα σου, στρατιώτη, όπως κράζει και πνίγει την υγιή φωνή σου το κτήνος!…Γιατί δεν είσαι ένα άψυχο πούλι σε μια παρτίδα σκάκι…(Παρότι ως τέτοιο σε εκμεταλλεύονται οι κατακτητές, τους οποίους πολύ θα ήθελα να έβλεπα, αν θα τολμούσαν τους πολέμους, εφόσον θα έπρεπε να ήταν και οι ίδιοι στην πρώτη γραμμή, παίζοντας και εκείνοι πάνω στα νταμάκια της σκακιέρας τους!!!)…Κάθε επιτυχής βολή σου σ’ ένα ξένο σώμα, είναι και μια εσωτερική σου…αυτοκτονία!…Οι επεκτατικές εισβολές δεν είναι τίποτ’ άλλο, παρά δολοφονίες εν ψυχρώ!…Πώς να πυροβολήσεις τον…συνάδελφο στα χακί, που κι αυτός έχει γονείς, που προσεύχονται κάθε δευτερόλεπτο να γυρίσει πίσω αρτιμελής, μια αγαπημένη γυναίκα, δυο λατρεμένα παιδιά, όπως κι εσύ;…Πώς είναι δυνατόν να του αφαιρέσεις τη ζωή, σαν να παίζεις ένα απλό video game, χωρίς ενοχές και χωρίς ρεαλιστικές τραγωδίες;;;…Που ζει κάπου, σε μια χώρα και ο οποίος, ποτέ, δεν σε έβλαψε κι ούτε καν γνώριζες την ύπαρξή του;;;…

Στη σκακιέρα των πολέμων βλέπω μία λεπτή διάφανη διαχωριστική φλούδα ανάμεσα στις αντίπαλες ομάδες, έναν καθρέφτη…Πώς είναι δυνατόν να πυροβολήσεις έναν καθρέφτη, που εικονίζεται το είδωλό σου;;;…Πώς είναι δυνατόν να πυροβολήσεις άπειρες φορές και να μη σε…σκοτώσεις;;;…Πώς να μη σημαδευτεί έστω ένα μέρος της συνείδησης και της λογικής σου;;;…Μία είναι, εξ αξιώματος, η αλήθεια: Η τρέλα τού πολέμου σε κατακλύζει…Είτε σκοτωθείς, είτε σκοτώσεις, σκοτώνεσαι!!!…Ίσως, όμως, να μην είναι ανήκεστος η βλάβη στον ψυχισμό τού άγνωστου στρατιώτη, που τον έχουν βάλει να σκοτώσει έναν άλλον άγνωστό του στρατιώτη -ή μήπως έτσι πρέπει να σκέφτονται όλοι οι στρατιώτες, για να μπορούν να προβούν σε…δολοφονίες και δη βρεφών, παιδιών και αμάχων;…Και, ίσως, μάλιστα, όσοι εξαναγκάζονται να προβούν σε πολεμικές εισβολές να έχουν ‘’ανάγκη’’ ένα…αισχρά αποτρόπαιο ”παραμύθι”, για να πιστέψουν στο ψέμα, στην πλάνη: την απαξίωση της μοναδικής -θα έπρεπε!…- αδιαμφισβήτητης αξίας στον κόσμο: τον Άνθρωπο!…Αχ, αυτά τα φρικαλέα…ζωτικά ψεύδη…Κάτι παραπάνω ξέρεις, εσύ, σοφέ, Ιψεν…Και, ξέρεις κάτι, Ιψεν;;;…Ακόμη κι εμένα του απλούστατου ανθρώπου, του οποίου ο ήχος της φωνής αυτού του πιονιού-στρατιωτάκου τρύπησε σαν σφαίρα την καρδιά, στο ύψος δεν στάθηκα των περιστάσεων -παρότι χαρακτηρίζεται η φράση, από τον λατρεμένο Louis Aragon, ως ”ορισμός για έναν…κλόουν”- να του εκφράσω, έστω και σαν…κλόουν την οδύνη μου για τον χαμένο εαυτό του…Αρχικά, φοβήθηκα, μήπως το βλέμμα και τα λόγια μου γίνουν…δολοφονικά, γιατί είχα την παράλογη αίσθηση πως θα εικονίζονταν στα μάτια μου όλα τα θύματα των πολέμων και στη φωνή μου όλες οι κραυγές τους…Δεν μπόρεσα καν να γυρίσω να δω αυτόν τον στρατιώτη, που έστεκε δίπλα μου, που ακούμπαγαν τα μανίκια μας…Φοβήθηκα, αυτοματοποιημένα, μήπως μείνει αποτυπωμένη, στη μνήμη μου, η φρίκη του πολέμου με το πρόσωπο-προσωπείο του…Όχι, δεν ήθελα τη φρίκη εικονοποιημένη και, μάλιστα, ακουμπισμένη από το μανίκι του, που ”έσταζε αίματα”, στο δικό μου, να με κυνηγάει σαν εφιάλτης όχι στον ύπνο μου, αλλά στο ξύπνιο μου…